Geodezja I w teorii i praktyce cz. 2

Spis treści (część 2)

Rozdział 11: Pomiary wysokościowe (niwelacja) / 7
11.1. Podstawowe pojęcia z zakresu niwelacji / 7
11.2. Niwelacja geometryczna / 9
11.2.1. Niwelacja geometryczna / 9
11.2.2. Niwelacja trygonometryczna / 11
11.2.3. Niwelacja barometryczna / 12
11.3. Sposoby niwelacji geometrycznej i ich zastosowanie / 13
11.4. Wpływ krzywizny Ziemi i refrakcji na pomiary wysokościowe / 18
11.5. Sprzęt niwelacyjny / 22
11.5.1. Łaty niwelacyjne / 22
11.5.2. Statywy / 22
11.6. Budowa niwelatora libelowego / 26
11.7. Sprawdzenie i rektyfikacja niwelatora libelowego ze śrubą elewacyjną / 27
11.7.1. Sprawdzenie warunku LL / 31
11.7.2. Sprawdzenie warunku L₁L₁ i rektyfikacja libeli okrągłej / 32
11.7.3. Sprawdzenie warunku n₁L₁ i rektyfikacja skręcenia krzyża kresek / 32
11.7.4. Sprawdzenie warunku ll/lc i rektyfikacja błędu nierównoległości / 32
11.8. Zasada działania niwelatora samopoziomującego / 36
11.9. Charakterystyka wybranych modeli niwelatorów samopoziomujących / 38
11.9.1. Niwelator Ni 2 firmy Zeiss (Opton Oberkochen) / 38
11.9.2. Niwelator samopoziomujący wytwórni Zeiss Jena / 39
11.9.3. Niwelator NA 2 Wilda / 43
11.9.4. Wybrane niwelatory samopoziomujące innych producentów / 44
11.10. Obsługa, zasada sprawdzenia i rektyfikacja niwelatorów samopoziomujących / 46
11.11. Niwelatory cyfrowe (kodowe) / 48
11.12. Niwelatory cyfrowe Leica NA2002 i NA3003 / 51
11.13. Niwelator kodowy Leica Sprinter 150M / 60
11.13.1. Dane techniczne niwelatora elektronicznego Sprinter 150M / 60
11.13.2. Niektóre dane techniczne niwelatora elektronicznego Sprinter 150M / 60
11.13.3. Interfejs użytkownika / 61
11.13.4. Obsługa / 64
11.13.5. Przygotowanie instrumentu i pojedynczy pomiar / 65
11.13.6. Pomiar różnicy wysokości i obliczenie H punktu (bez rejestracji) / 66
11.13.7. Wyznaczenie zadanej wysokości z zastosowaniem aplikacji „Wykop–Nasyp” / 67
11.13.8. Pomiar odległości w trybie BF / 68
11.13.9. Niwelacja ciągu w trybie BFFB / 69
11.13.10. Niwelacja ciągła z pomiarem punktów pośrednich w trybie BIF / 69
11.13.11. Sygnalizacja „Pole niwelacji” / 71
11.13.12. Komunikaty o błędach / 72
11.13.13. Komunikaty obsługowe / 73
11.14. Niwelatory laserowe / 74
11.15. Sprawdzanie łat niwelacyjnych / 76
11.16. Podział osnów wysokościowych / 78
11.17. Niwelacja reperów / 79
11.17.1. Zasady ogólne niwelacji / 80
11.17.2. Etapy projektowania i zakładania sieci niwelacyjnych szczegółowej osnowy wysokościowej / 80
11.17.3. Dowiązanie sieci niwelacyjnych osnowy szczegółowej / 85
11.17.4. Niwelacja wysokościowej osnowy pomiarowej / 88
11.18. Przedmiot i dokładność szczegółowych pomiarów wysokościowych wg rozp. stand. / 92
11.19. Niwelacja przekrojów (niwelacja podłużna i poprzeczna) / 89
11.19.1. Cel niwelacji przekrojów / 90
11.19.2. Wyznaczenie i utrwalenie w terenie linii profilu podłużnego / 91
11.19.3. Niwelacja punktów charakterystycznych poprzecznych / 92
11.19.4. Pomiar szczegółów sytuacyjnych położonych w obrębie pasa pomiaru / 94
11.19.5. Niwelacja trasy / 94
11.19.6. Obliczenie wysokości zaniwelowanych punktów / 95
11.19.7. Sporządzenie profilu podłużnego / 96
11.20. Niwelacja powierzchniowa, siatkowa / 103
11.20.1. Założenia ogólne niwelacji powierzchniowej / 103
11.20.2. Tyczenie siatki / 105
11.20.3. Tyczenie siatki / 115
11.20.4. Pomiar szczegółów / 116
11.20.5. Prace kameralne / 118
11.21. Niwelacja powierzchniowa sposobem punktów rozproszonych / 119
11.21.1. Zasady ogólne niwelacji punktów rozproszonych / 119
11.21.2. Założenie i pomiar sieci stanowisk niwelatora / 125
11.21.3. Niwelacja punktów charakterystycznych powierzchni terenu / 125
11.22. Niwelacja trygonometryczna profilu / 128
11.23. Interpolacja warstwic / 129
11.23.1. Przedstawianie rzeźby terenu na mapach / 129
11.23.2. Zasady interpolacji warstwic metodą rachunkową / 140
11.23.3. Interpolacja graficzna za pomocą siatek linii równoległych lub zbieżnych / 143
11.23.4. Interpolacja warstwic za pomocą przyborów kreślarskich / 145
11.23.5. Inne sposoby interpolacji warstwic / 145
11.24. Wykreślenie warstwic / 145
11.25. Zasady obliczania praktyczne mapy warstwicowej / 148
11.25.1. Wyznaczenie wysokości punktu położonego między warstwicami / 148
11.25.2. Określenie spadku odcinka zawartego między warstwicami / 149
11.25.3. Zasada sporządzania profilu terenu z mapy warstwicowej / 149
11.25.4. Wykreślenie na mapie linii o jednostajnym pochyleniu / 150
11.26. Wybór warstwic / 154
11.26.1. Wyznaczenie punktu o zadanej wysokości / 154
11.26.2. Wyznaczenie linii o zadanej wysokości / 154
11.26.3. Przenoszenie wysokości na zadany poziom / 157
11.27. Przeniesienie wysokości przez przeszkodę wodną / 159

Rozdział 12: Pomiary sytuacyjne / 163
12.1. Definicje i istota pomiarów sytuacyjnych / 163
12.2. Przedmiot pomiarów sytuacyjnych / 165
12.3. Ogólne zasady pomiarów sytuacyjnych / 167
12.4. Podstawa osnowa pomiarowa / 168
12.4.1. Nawiązanie poziomej osnowy pomiarowej / 168
12.4.2. Pomiarowa osnowa sytuacyjna / 169
12.4.3. Pomiarowa osnowa wysokościowa / 172
12.4.4. Zasady zakładania osnowy pomiarowej / 174
12.4.5. Zastosowanie wcięć do zagęszczania osnowy pomiarowej / 176
12.4.6. Sieci modularne / 178
12.5. Metody pomiaru sytuacyjnego / 178
12.5.1. Pomiar sytuacyjny metodą ortogonalną / 179
12.5.2. Pomiar sytuacyjny metodą biegunową / 180
12.5.3. Zdjęcie szczegółów sytuacyjnych metodą przecięć / 181
12.5.4. Zdjęcie szczegółów sytuacyjnych metodą wcięć / 183
12.5.5. Zdjęcie szczegółów sytuacyjnych metodą przedłużeń / 183
12.5.6. Szkic polowy pomiaru sytuacyjnego / 188
12.6. Szkic polowy pomiaru sytuacyjnego / 188
12.7. Organizacja zdjęcia sytuacyjnego / 193
12.7.1. Organizacja zdjęcia sytuacyjnego metodą ortogonalną / 193
12.7.2. Organizacja zdjęcia sytuacyjnego metodą biegunową / 194
12.8. Pomiary kontrolne w pomiarze sytuacyjnym / 195
12.8.1. Pomiar granic działek / 196
12.8.2. Pomiar konturów użytków / 198
12.8.3. Pomiar dróg, linii i szczegółów towarzyszących / 200
12.8.4. Pomiar naziemnych szczegółów uzbrojenia terenu / 202
12.9. Generalizacja szczegółów terenowych w trakcie pomiaru sytuacyjnego / 203
12.10. Zasady technologii sporządzania mapy cyfrowej (numerycznej) / 205
12.11. Tachymetry elektroniczne / 206
12.11.1. Tachimetr elektroniczny Leica TCR 305 / 225
12.11.2. Tachimetr elektroniczny Leica TC 605 / 258
12.11.3. Tachimetr elektroniczny Leica T502 / 258
12.12. Dokumentacja geodezyjna KIT 006 / 259
12.13. Dokumentacja sporządzana w wyniku pomiaru sytuacyjnego / 260

Rozdział 13: Mapy / 262
13.1. Mapa analogowa i numeryczna / 264
13.2. Treść mapy / 265
13.2.1. Pojęcie skali. Skale map współczesnych i archiwalnych / 265
13.2.2. Przedstawienie skali / 266
13.2.3. Podziałki / 266
13.2.4. Mapa wielkoskalowa / 267
13.2.5. Podziałka transwersalna / 267
13.4. Podział map ze względu na treść / 271
13.5. Zasady redakcji map zasadniczej / 275
13.6. Kartograficzne znaki umowne stosowane na mapie zasadniczej / 299
13.7. Zasady wykonywania mapy wielkoskalowej / 300
13.8. Zasady wykonywania map sytuacyjnych i wysokościowych / 300
13.8.1. Najliczniejsze ramki sekcyjne i siatki kwadratów / 301
13.8.2. Przeniesienie danych z arkusza na mapę wielkoskalową / 304
13.8.3. Nanoszenie szczegółów sytuacyjnych zdjętych metodą ortogonalną / 306
13.8.4. Nanoszenie szczegółów sytuacyjnych zdjętych metodą biegunową / 309
13.9. Uzgodnienie styków i sprawdzanie dokładności graficznej pierworysu / 311
13.10. Wykreślenie pierworysu / 312
13.10.1. Przybory kreślarskie na podstawie mapy zasadniczej / 312
13.11. Mapy ewidencyjne / 316
13.11.1. Mapa ewidencyjna – wg dawnych prawnych / 319
13.11.2. Mapa ewidencji gruntów / 320
13.11.3. Mapy do celów projektowych / 321
13.12. Podstawy kartografii powykonawczej obiektów budowlanych / 326
13.13. Podstawy systemu informacji przestrzennej do wykonania map / 326
13.13.1. Podstawy tworzenia mapy przez pomocy programu C-Geo / 330
13.13.2. Ćwiczenie mapy / 336
13.13.3. Edycja ćwiczenia „Pomiar sytuacyjny” / 338
13.15. Opracowanie autorskie mapy / 345
13.15.1. Informacje ogólne o mapach topograficznych / 345
13.15.2. Treść i skale map topograficznych / 369
13.15.3. Ramki arkuszy, elementy pozaramkowe map topograficznych / 372
13.15.4. Tworzenie map topograficznych na podstawie baz danych / 376

Rozdział 14: Standaryzacja prac geodezyjnych / 380
14.1. Podstawy prawne działalności geodezyjnej / 380
14.2. Ustawa o infrastrukturze informacji przestrzennej / 385
14.3. Zmiany w ustawie Prawo geodezyjne i kartograficzne / 388
14.4. Rozporządzenie MSWiA w sprawie standardów technicznych / 390
14.4.1. Informacje wstępne / 390
14.4.2. Zakres treści poszczególnych rozdziałów rozporządzenia / 391

Bibliografia do części 1 i 2 / 420

Przykłady pytań i zadań kontrolnych do części 2 / 424
5. Pomiary wysokościowe / 425
6. Pomiary sytuacyjne, mapy / 429

Przedmowa do wydania IV

Podręcznik Geodezja I (z wprowadzonymi uzupełnieniem tytułu o słowa „w teorii i praktyce”) powstał na bazie wcześniejszych pozycji książkowych napisanych przez autorów w latach 1999–2013, w tym głównie skryptu Wykłady i ćwiczenia z geodezji I i II i książki Przewodnik do wykładów i ćwiczeń z geodezji. Z treści zawartej w książkach Przewodnik do wykładów i ćwiczeń z geodezji I i obejmującej „Wybrane treści z geodezyjnych pomiarów szczegółowych”, prowadzonych w latach 1999–2013 przez autorów dla studentów I roku z uwagi na znaczącą zbieżność opisywanej tematyki z programem nauczania geodezji w szkole średniej wydzielono i przeredagowano tworząc niniejsze, wymienione wyżej, podręczniki były wykorzystywane w całej Polsce do kształcenia geodetów na poziomie szkolnictwa średniego.

Podobnie jak wydanie III edycja książki Geodezja I w teorii i praktyce, stanowi powrót do pierwotnej koncepcji podręcznika, a której zmieniono układ publikowanych rozdziałów. Jak wykazały doświadczenia z lat poprzednich jednoczesne oferowanie dwujęzycznymi odrębnymi książkami do wykładów i do ćwiczeń jest nieco kłopotliwe, a ponadto w drugiej książce nie można uniknąć powtórzeń wiadomości ogólnych, wprowadzających ucznia w niektóre ćwiczenia. Również wymiar niektórych zadań geodezyjnych ujęto w relatywnie małych rozmiarach. Wymienione wyżej treści tekstu obu części niniejszego wydania podręcznika w porównaniu z łączną objętością książek Geodezji I i Przewodnika do ćwiczeń, na wzbogacenie treści o dodatkowe zagadnienia mieszczące się w programie przedmiotu. W porównaniu z wydaniem III obecna edycja części I została skrócona ze względu na przeniesienie czy usunięcie z podstawy programowej prawa oraz uzupełniona o przykłady pytań i zadań kontrolnych z następujących zakresów:

• zagadnienia ogólne, pomiary liniowe,

• rachunek współrzędnych,

• pomiar i pomiar kątów,

• obliczanie pola powierzchni.

Obecnie książka Geodezja I składa się z dwu części (tomów) zawierających wiadomości z podstawowych działów geodezji ogólnej, bezpośrednie i pośrednie pomiary liniowe, tyczenie kątów prostych, pomiar kątów poziomych i pionowych, rachunek współrzędnych, obliczanie pól, niwelacja, pomiary sytuacyjne, sporządzanie map wielkoskalowych. Wyliczenie to wskazuje, że podręcznik obejmuje znaczny zakres wiedzy zawodowej, koniecznej do opanowania w stosunkowo krótkim czasie i stanowiącej niezbędną podstawę do nauki dalszych przedmiotów zawodowych.

W oparciu o partie materiału z geodezji ogólnej zostały ujęte w kolejnej książce pt. Geodezja II, jak również pomiary pozycji książkowych i artykułach wymienionych na końcu części 2 w zestawieniu bibliograficznym. Niektóre elementy tych publikacji zostały również wykorzystane w niniejszym wydaniu podręcznika.

Autorzy mają nadzieję, że niniejszy podręcznik będzie pomocne w poprzednich edycjach podręcznika Geodezja I serdecznie podziękowania dla opiniodawców książek źródłowych, na bazie których powstała ta praca.

Andrzej Jagielski

Informacje o bezpieczeństwie produktu Informacje o producencie