Cyberprzestrzeń, cyberbezpieczeństwo, cyberryzyko

Opis

Inspirację do napisania tej książki stanowiły obserwacje przekazów medialnych, publikacji oraz dyskusji na forach takich jak LinkedIn dotyczących zagadnień „cyberbezpieczeństwa”. Z obserwacji tych wynika istotny wniosek – używane tam pojęcia takie jak cyberprzestrzeń czy cyberbezpieczeństwo, generujące kolejne terminy, takie jak „ataki cybernetyczne” czy „cyberhigiena” i są one różnie rozumiane i interpretowane.

Drugi powód to wzmożony, poprzez różne regulacje prawne (NIS2, KRI, RODO, DORA itp.), nacisk na „ogląd” rzeczywistości przez pryzmat wyników szacowania ryzyka. Słowo ryzyko obok cyberbezpieczeństwa stało się chyba najczęściej używanym w dyskusjach polityczno-militarno-gospodarczych słowem i podstawą wielu przedsięwzięć na szczeblu poszczególnych organizacji biznesowych oraz organizacji takiej jak państwo. Dlatego zasadniczą część tej książki stanowią odniesienia do ryzyka jako podstawy podejmowania decyzji oraz sposobów jego szacowania.

Książka Cyberprzestrzeń, cyberbezpieczeństwo, cyberryzyko przedstawia zagadnienia, które budzą wiele pytań i kontrowersji:

- interpretacje kluczowych pojęć, takich jak cyberprzestrzeń, cyberbezpieczeństwo, cyberryzyko,
- cyberryzyko z perspektywy bezpieczeństwa państwa,
- przykłady szacowania ryzyka i postępowania z ryzykiem zarówno dla systemów informacyjnych jak i przemysłowych,
- przegląd podstawowych norm, standardów i zbiorów „dobrych praktyk” dotyczących (cyber)bezpieczeństwa sieci przemysłowych,
- metodyki ochrony zasobów informacyjnych przed cyberatakami (Cyber Kill Chain, Diamond Model, MITRE ATT&CK),
- (cyber)bezpieczeństwo łańcuchów dostaw.

Książkę „Cyberprzestrzeń, cyberbezpieczeństwo, cyberryzyko” można zaliczyć do podręczników wspomagających kształcenie specjalistów w dziedzinie cyberbezpieczeństwa, w tym studentów specjalności mających w nazwach takie określenia jak „cyberbezpieczeństwo”, „cyberobrona”, „bezpieczeństwo sieci i systemów”, „inżynieria bezpieczeństwa” itp., które to specjalności można znaleźć na kierunkach studiów nie tylko informatycznych, ale również np. na „Bezpieczeństwie Narodowym” czy „Bezpieczeństwie Wewnętrznym.

Książka ta może być także przydatna specjalistom zajmującym się, z racji wykonywanej profesji, bezpieczeństwem informacyjnym oraz kadrze zarządzającej podmiotów publicznych oraz zakładów przemysłowych, która musi się mierzyć z problemami cyberbezpieczeństwa, zarówno z powodów praktycznych, jak i wprowadzonych uregulowań prawnych.

Spis treści

Wykaz skrótów
Wprowadzenie

1. Cyberprzestrzeń i pojęcia pochodne
1.1. Cyberprzestrzeń
1.1.1. Definicje cyberprzestrzeni
1.1.2. Definicja autorska
1.2. Elementy składowe pojęć złożonych: zagrożenie, podatność, incydent
1.2.1. Zagrożenie
1.2.2. Klasyfikacja zagrożeń
1.2.3. Sposoby realizacji zagrożeń
1.2.4. Podatność
1.2.5. Incydent
1.3. Bezpieczeństwo i cyberbezpieczeństwo – analiza pojęć

2. O pomiarach (nie tylko) ryzyka

3. (Cyber)ryzyko
3.1. Pojęcie ryzyka w słownikach i potocznym rozumieniu
3.2. Pojęcie ryzyka w ujęciu formalnym 3.3. Ryzyko w podejmowaniu decyzji dla potrzeb bezpieczeństwa
3.4. Ryzyko a analiza skutków biznesowych 3.5. Zarządzanie ryzykiem związanym z przetwarzaniem informacji
3.5.1. Przegląd zapisów dotyczących cyberbezpieczeństwa i zarządzania ryzykiem w dokumentach unijnych i polskich
3.5.2. Przygotowanie organizacji do zarządzania ryzykiem
3.5.3. Analiza ryzyka
3.5.4. Wskazówki do przeprowadzania sesji „burzy mózgów”
3.5.5. Minimalizacja wartości ryzyka i akceptacja ryzyka szczątkowego
3.5.6. Praca operacyjna − administrowanie ryzykiem
3.6. Cyberryzyko z perspektywy bezpieczeństwa państwa
3.6.1. Zarys problemu i propozycja jego rozwiązania
3.6.2. Koncepcja realizacji zadania zarządzania ryzykiem przez jednostki samorządu terytorialnego

4. Szacowanie ryzyka w zapewnianiu cyberbezpieczeństwa systemów informacyjnych
4.1. Propozycja metodyki analizy i postępowania z ryzykiem na potrzeby cyberbezpieczeństwa systemów informacyjnych
4.2. Algorytm metodyki APR
4.3. Problemy z szacowaniem ryzyka
4.3.1. Czarne Łabędzie
4.3.2. Wyrażanie niepewności
4.3.3. Mapy ryzyka
4.4. Analiza ryzyka i postępowanie z ryzykiem – przykłady
4.4.1. PRZYKŁAD 1 (działanie „siły wyższej”, utrata dostępności)
4.4.2. PRZYKŁAD 2 (działania błędne, utrata możliwości świadczenia usług)
4.4.3. PRZYKŁAD 3 (działania celowe, wyciek informacji)
4.4.4. Szacowanie ryzyka według organizacji Microsoft®

5. Cyberbezpieczeństwo sieci i systemów przemysłowych
5.1. Normy, standardy i zbiory „dobrych praktyk” dotyczące bezpieczeństwa sieci przemysłowych 5.1.1. Seria norm IEC 62443
5.1.2. Zalecenia organizacyjne SANS
5.1.3. Kompendium niemieckiego urzędu ds. bezpieczeństwa informacyjnego
5.2. Szacowanie ryzyka w zapewnianiu cyberbezpieczeństwa systemów przemysłowych
5.2.1. LOPA – analiza warstw zabezpieczeń
5.2.2. Analiza hazardu i gotowości systemu według metody HAZOP
5.2.3. Analiza drzewa błędów FTA
5.3. Diagnostyka techniczna w zapewnianiu cyberbezpieczeństwa systemów przemysłowych
5.3.1. Testowanie jako element diagnostyki technicznej

6. Metodyki ochrony zasobów informacyjnych przed cyberatakami
6.1. Model diamentu i metodyka firmy IBM
6.2. O zabójczych łańcuchach – Kill chain i Intrusion kill chain
6.3. MITRE ATT&CK

7. Cyberbezpieczeństwo łańcuchów dostaw
7.1. Dostawa, logistyka, łańcuch dostaw − rys historyczny
7.2. Łańcuch dostaw i cyfrowy łańcuch dostaw − definicje
7.3. Klasyfikacja łańcuchów dostaw
7.4. Bezpieczeństwo dostaw w zapisach wybranych standardów i norm

Zakończenie
Źródła literaturowe i internetowe
Spis rysunków

Informacje o bezpieczeństwie produktu Informacje o producencie