Podstawy rekonstrukcji wypadków drogowych

Opis

Podręcznik akademicki poświęcony rekonstrukcji wypadków drogowych. Opisano podstawy mechaniki ruchu samochodu w sytuacjach krytycznych oraz przebieg i charakterystykę wypadku drogowego, ze szczególnym uwzględnieniem procesów hamowania, wywracania i zderzenia (także z pieszym). Przedstawiono najważniejsze zagadnienia z zakresu medycyny wypadkowej i biomechaniki. Podano zasady opracowywania opisu i dokumentacji miejsca wypadku. Zaprezentowano stosowane metody analizy jego przebiegu (obliczeniowe, graficzne i wspomagane komputerowo), ilustrując wykład konkretnymi przykładami z praktyki sądowej.
Odbiorcy książki: studenci kierunków samochodowych i transportowych wyższych uczelni technicznych, rzeczoznawcy, biegli sądowi, funkcjonariusze wydziałów ruchu drogowego Policji, prokuratorzy, pracownicy firm ubezpieczeniowych.

Spis treści

Wykaz ważniejszych oznaczeń / 11
Przedmowa / 14

Rozdział 1. Ogólna charakterystyka wypadków drogowych / 17
1.1. Pojęcia i określenia / 17
1.2. Klasyfikacja zderzeń / 18
1.3. Statystyka wypadków drogowych i ich przyczyn / 20

Rozdział 2. Przebieg wypadku drogowego / 22
2.1. System człowiek-pojazd-otoczenie / 22
2.2. Proces narastania zagrożenia w sytuacji krytycznej / 24
2.3. Fazy wypadku drogowego / 30
2.4. Przebieg typowych wypadków drogowych / 32
2.4.1. Zderzenie samochodów / 32
2.4.2. Potrącenie pieszego / 33
2.4.3. Zderzenie pojazdu jednośladowego z samochodem / 34
2.5. Kompatybilność pojazdów a przebieg zderzenia / 35

Rozdział 3. Mechanika ruchu samochodu w sytuacjach krytycznych / 39
3.1. Koło jezdne samochodu / 39
3.1.1. Podstawowe informacje techniczne o oponach / 39
3.1.2. Poślizg koła / 42
3.1.3. Siły i momenty działające na koło samochodu / 43
3.1.4. Opór toczenia / 44
3.1.5. Ogólna charakterystyka przyczepności / 46
3.1.6. Przyczepność na mokrej nawierzchni. Aquaplaning / 50
3.2. Siły oporu ruchu pojazdów / 52
3.3. Napędzanie / 56
3.3.1. Wyznaczanie prędkości jazdy i siły napędowej. Przełożenie / 56
3.3.2. Równanie ruchu samochodu / 58
3.3.3. Bilans mocy podczas napędzania / 59
3.4. Ruch swobodny samochodu / 60
3.5. Nacisk kół na drogę. Reakcje normalne / 63
3.6. Rozpędzanie i właściwości trakcyjne / 66
3.6.1. Charakterystyka trakcyjna i zapas siły napędowej / 66
3.6.2. Maksymalne przyspieszenie osiągane podczas rozpędzania / 67
3.7. Hamowanie / 70
3.7.1. Siły działające na pojazd podczas hamowania / 70
3.7.2. Maksymalna siła hamowania. Hamowanie a przyczepność kół do drogi / 71
3.7.3. Przebieg hamowania. Długość drogi hamowania i zatrzymania / 72
3.8. Ruch krzywoliniowy / 75
3.8.1. Promień skrętu / 75
3.8.2. Boczne znoszenie ogumienia i jego wpływ na krzywoliniowy ruch pojazdu / 77
3.8.3. Nadsterowność i podsterowność pojazdu / 79
3.9. Zarzucenie samochodu i osi jezdnych / 82
3.9.1. Wyznaczenie wartości prędkości granicznej / 82
3.9.2. Wpływ nachylenia łuku drogi na prędkość graniczną / 88

Rozdział 4. Zasady opisu miejsca wypadku drogowego / 90
4.1. Oględziny i opis miejsca wypadku / 90
4.1.1. Uwagi ogólne / 90
4.1.2. Ślady na miejscu wypadku / 91
4.1.3. Ślady kół / 92
4.1.4. Zarysowania nawierzchni / 99
4.1.5. Obszary rozrzutu odłamków / 101
4.2. Pomiary na miejscu wypadku i wykonanie szkicu / 101
4.2.1. Uwagi ogólne / 101
4.2.2. Punkty i linie bazowe / 102
4.2.3. Pozycja pojazdu / 103
4.2.4. Pomiar śladów prostoliniowych / 103
4.2.5. Pomiar śladów krzywoliniowych / 105
4.2.6. Pomiar krzywizny jezdni / 107
4.2.7. Pomiar kąta nachylenia jezdni / 109
4.3. Uwagi końcowe / 110

Rozdział 5. Dokumentacja fotograficzna. Fotogrametria / 111
5.1. Optyka kamery fotograficznej / 111
5.2. Dokumentacja fotograficzna / 111
5.2.1. Uwagi ogólne / 111
5.2.2. Czynności wstępne na miejscu wypadku przed przystąpieniem do fotografowania / 112
5.2.3. Informacje na temat kamery oraz zdjęcia źródłowe / 116
5.2.4. Widoki sytuacyjne z dalszej odległości / 116
5.2.5. Widoki ogólne miejsca wypadku / 117
5.2.6. Widoki szczegółowe / 119
5.2.7. Położenia powypadkowe pojazdów i pozycje końcowe ofiar wypadku / 119
5.2.8. Uszkodzenia i odkształcenia pojazdów / 119
5.2.9. Widok z miejsca kierowcy / 121
5.2.10. Zdjęcia nocne / 121
5.3. Rzut środkowy i rzut równoległy prostokątny / 122
5.4. Fotogrametria / 123
5.4.1. Uwagi ogólne / 123
5.4.2. Metoda siatki / 123
5.4.3. Metoda restytucji koła głębokości / 126

Rozdział 6. Proces hamowania i jego rekonstrukcja / 133
6.1. Wiadomości wstępne / 133
6.2. Hamowanie w ruchu prostoliniowym / 134
6.2.1. Zachowanie prostoliniowego toru podczas hamowania / 134
6.2.2. Wyznaczanie długości śladów hamowania / 135
6.3. Ocena prędkości początkowej na podstawie śladów hamowania / 136
6.3.1. Nawierzchnia jednorodna / 136
6.3.2. Nawierzchnia o zróżnicowanej przyczepności / 139
6.4. Hamowanie w krzywoliniowym ruchu samochodu / 141
6.4.1. Wyznaczanie toru ruchu / 141
6.4.2. Obliczenie prędkości jazdy / 143
6.4.3. Obliczenia z wykorzystaniem współczynników korekcyjnych / 145
6.5. Hamowanie z niesprawnym układem hamulcowym / 151
6.5.1. Hamowanie jednej osi kół w samochodzie dwuosiowym / 151
6.5.2. Hamowanie z wykorzystaniem jednego obwodu układu krzyżowego (diagonalnego) / 153
6.6. Hamowanie z układem ABS / 154
6.7. Hamowanie silnikiem / 157

Rozdział 7. Proces wywracania samochodu / 159
7.1. Obliczenie prędkości maksymalnej na łuku drogi / 159
7.2. Obliczenia z uwzględnieniem elastyczności zawieszenia / 161
7.3. Stan równowagi nietrwałej przy wywracaniu. Prędkość krytyczna / 164
7.4. Typowe odkształcenia nadwozia w procesie wywracania / 166

Rozdział 8. Elementy mechaniki zderzenia / 168
8.1. Podstawowe pojęcia i równania mechaniki / 168
8.2. Podstawowe pojęcia mechaniki zderzenia ciał / 170
8.3. Zderzenie centralne i mimośrodkowe / 172
8.4. Ciała gładkie i szorstkie / 173
8.5. Zasada zachowania pędu i krętu / 174
8.6. Współczynnik restytucji / 176
8.7. Energia w układzie zderzających się ciał / 177

Rozdział 9. Analiza procesu zderzenia samochodów / 180
9.1. Wiadomości wstępne / 180
9.2. Model matematyczny zderzenia dwóch samochodów. Równania pędu i krętu / 181
9.3. Oszacowanie masowego momentu bezwładności / 185
9.4. Oszacowanie współczynnika restytucji / 187
9.5. Model matematyczny zderzenia dwóch samochodów. Zapis macierzowy / 192
9.6. Metody energetyczne analizy zderzeń samochodów / 197
9.6.1. Uwagi ogólne / 197
9.6.2. Charakterystyki sztywności nadwozia / 197
9.6.3. Metoda Campbe11a / 200
9.6.4. Rozwinięcie metody Campbe11a. Pojęcia pomocnicze / 203
9.6.5. Siatki energetyczne / 204
9.6.6. Metoda McHenry'ego / 207
9.7. Korekta obliczonych prędkości w rekonstrukcji wypadku drogowego / 210
9.8. Problem zmiany prędkości w analizie zderzenia samochodów / 212
9.8.1. Uwagi ogólne / 212
9.8.2. Definicje zmiany prędkości samochodów w fazie zderzenia / 212
9.8.3. Zmiana prędkości samochodów w zderzeniu czołowym / 214

Rozdział 10. Zderzenie samochodu z pieszym / 216
10.1. Wpływ różnych czynników na bezpieczeństwo pieszego / 216
10.2. Rekonstrukcja wypadku drogowego z udziałem pieszych / 217
10.3. Fazy wypadku z udziałem pieszych / 219
10.4. Konstrukcja przedniej części nadwozia / 221
10.5. Klasyfikacja nadwozi / 221
10.6. Trajektorie pieszego w fazie lotu / 222
10.7. Rozwinięcie pieszego / 223
10.8. Sunięcie pieszego / 224
10.9. Prędkość kolizyjna samochodu a prędkość odrzutu pieszego / 225
10.10. Modele matematyczne / 226
10.10.1. Uwagi ogólne / 226
10.10.2. Modele o postaci sOD = f(v) / 226
10.10.3. Modele o postaci v = f(sOD) / 229

Rozdział 11. Medycyna wypadkowa i biomechanika / 232
11.1. Wiadomości wstępne / 232
11.2. Charakterystyczne cechy ciała ludzkiego / 232
11.3. Typologia i stopień natężenia obrażeń w niektórych rodzajach wypadków / 234
11.4. Odporność ciała na urazy / 240
11.5. Obrażenia szyjnego odcinka kręgosłupa "Whiplash" / 244
11.6. Manekiny i komputerowe modelowanie ludzi / 246

Rozdział 12. Analiza czasowo-przestrzenna wypadku drogowego / 249
12.1. Wiadomości wstępne / 249
12.2. Formy analizy czasowo-przestrzennej / 249
12.2.1. Uwagi ogólne / 249
12.2.2. Analiza czasowo-przestrzenna w formie analitycznej / 250
12.2.3. Analiza czasowo-przestrzenna w formie graficznej / 253
12.3. Uniknięcie potrącenia (najechania) / 255
12.3.1. Uwagi ogólne / 255
12.3.2. Uniknięcie potrącenia - ujęcie analityczne / 256
12.3.3. Uniknięcie potrącenia - interpretacja geometryczna / 257
12.4. Uniknięcie najechania poprzez omijanie / 260
12.5. Czas reakcji kierowcy / 263
12.6. Prędkość ruchu pieszych / 266

Rozdział 13. Urządzenia rejestrujące ruch pojazdów / 268
13.1. Wiadomości wstępne / 268
13.2. Tachografy mechaniczne / 269
13.2.1. Uwagi ogólne / 269
13.2.2. Tolerancje przy zapisie na karcie tachografu / 270
13.2.3. Zapis z karty tachografu w sytuacji szczególnej / 271
13.3. Tachografy cyfrowe / 272
13.4. Inne urządzenia rejestrujące, "czarne skrzynki" / 273

Rozdział 14. Programy komputerowe wspomagające proces rekonstrukcji / 276
14.1. Wiadomości wstępne / 276
14.2. Programy rysunkowe / 276
14.3. Programy fotogrametryczne / 277
14.3.1. PC-Rect / 277
14.3.2. PhotoModeler / 279
14.4. Programy kalkulacyjne / 280
14.4.1. CRASH3 / 280
14.4.2. Rec-Tec / 282
14.4.3. Drive3 / 282
14.4.4. RWD / 283
14.4.5. Programy do analizy widoczności w warunkach jazdy nocnej / 285
14.5. Programy wspomagające analizę czasowo-przestrzenną / 285
14.5.1. Titan / 286
14.5.2. Slibar+ / 287
14.6. Programy symulacyjne / 287
14.6.1 Uwagi ogólne / 287
14.6.2. SMAC / 288
14.6.3. CARAT / 289
14.6.4. V-SIM / 290
14.6.5. Virtual CRASH / 291
14.6.6. PC-Crash / 291
14.6.7. HVE / 297

Rozdział 15. Ocena wiarygodności procesu rekonstrukcji / 302
15.1. Wiadomości wstępne / 302
15.2. Część rekonstrukcyjna ekspertyzy / 303
15.3. Część ocenna ekspertyzy / 304
15.4. Opinie wersyjne / 305
15.5 Rzetelność prac rekonstrukcyjnych / 306
15.6. Taktyka rekonstrukcji zdarzenia / 308

Rozdział 16. Analiza wypadków drogowych w warunkach ograniczonej widoczności / 309
16.1. Podstawy widoczności i zauważania / 309
16.2. Podstawowe jednostki i zależności świetlne, podstawy dostrzegania / 314
16.3. Uproszczone sposoby wyznaczania zasięgu widoczności w światłach mijania / 319
16.4. Zasady opiniowania wypadków drogowych w warunkach nocnych / 322
16.5. Widoczność na łuku drogi / 326

Załączniki / 328
Z1. Podstawy oceny niepewności w obliczeniach związanych z rekonstrukcją wypadku drogowego / 328
Z1.1. Błąd pomiaru bezpośredniego / 328
Z1.2. Błąd a niepewność pomiaru / 328
Z1.3. Parametry zmiennej losowej Xi / 329
Z1.4. Niepewność pomiaru pośredniego / 331
Z1.5. Szacowanie niepewności wielkości wejściowych / 332
Z2. Protokół oględzin miejsca wypadku drogowego / 336
Z3. Przykład akt z postępowania sądowego / 342
Bibliografia / 354

Informacje o bezpieczeństwie produktu Informacje o producencie