Dzieje transportu szynowego w świetle doniesień prasy polskiej do 1939 roku. Część 1

Opis

Niniejsza monografia w kompleksowy oraz interdyscyplinarny sposób przedstawia początki transportu kolejowego na ziemiach polskich, z szerokim odniesieniem do innych, pionierskich w tym zakresie krajów. Rozważaniom na temat procesu rozwoju transportu kolejowego towarzyszą starannie dobrane cytaty z polskiej prasy […].

W rozdziale pierwszym autor w ciekawy, przystępny i wolny od specjalistycznego żargonu sposób przedstawia początki transportu kolejowego. Treść rozdziału drugiego koncentruje się na etapie rozwoju kolei w krajach będących ówczesnymi pionierami w tej dziedzinie […]. Rozdział trzeci zawiera opis początków procesu rozwoju kolei na ziemiach polskich. Autor nie ograniczył swej kwerendy jedynie do XIX w., przytaczając mało znany przykład kolei niekonwencjonalnej, funkcjonującej w Gdańsku w XVII w. Ponadto rozdział ten zawiera bardzo interesujące, mało znane fakty na temat planów rozwoju kolei, z których większość nie została zrealizowana. […] Na uwagę zasługuje część poświęcona liniom kolejowym łączącym tereny ówczesnych zaborów. Autor […] omawia niezwykle istotne (ze względów geopolitycznych) zagadnienie, które w sferze realnej do dzisiaj widoczne jest na mapie kolejowej Polski.

Publikacja wyczerpująco ujmuje temat z wykorzystaniem nowatorskiej metodyki badawczej i starannie wyselekcjonowanego materiału źródłowego […]. Takie podejście pozwala prześledzić z perspektywy ówcześnie żyjących rozwój tej gałęzi transportu, która liczy sobie 200 lat.

Autor systematyzuje i poszerza wiedzę na styku historii transportu kolejowego, ekonomiki transportu kolejowego oraz inżynierii transportu kolejowego, wprowadzając liczne wątki, które dotychczas nie były analizowane w polskiej literaturze przedmiotu.

z recenzji prof. Marcina Wołka
(Uniwersytet Gdański)

[Niniejsza książka] nie jest typowym wydawnictwem z zakresu historii techniki, wyróżnia się bogatym udokumentowaniem opisywanych faktów historycznych poprzez wycinki z prasy […]. Dzięki temu czytelnik może się „przenieść” do opisywanych czasów, by spojrzeć na nie oczami żyjących w tamtym okresie ludzi. Zaletą monografii jest jednocześnie to, że autor nie podchodzi bezkrytycznie do opisów zamieszczonych w przytaczanych artykułach, ale dzięki dobrej znajomości tematu analizuje je oraz omawia występujące w nich błędy i nieścisłości.

Przygotowanie opracowania wymagało wykonania przez autora szczegółowych studiów literaturowych i krytycznej analizy źródeł historycznych […].

Monografia jest wartościową pozycją, przeznaczoną dla osób, które zawodowo lub amatorsko zajmują się historią kolejnictwa […].

z recenzji prof. Dariusza Świsulskiego
(Politechnika Gdańska)

Od Autora

Historia transportu szynowego – zarówno kolejowego, jak i miejskiego – jest bardzo dobrze udokumentowana. Istnieje duża liczba książek poświęconych tej tematyce, dotyczących historii ogólnej, jak również związanych z dziejami transportu szynowego w poszczególnych krajach czy regionach, a nawet odnoszących się do konkretnych miast, linii kolejowych czy przedsiębiorstw transportowych. Wydawać by się mogło, że treść każdej kolejnej publikacji z tego zakresu musi być, siłą rzeczy, powtórzeniem treści już istniejących opracowań. Jednak zdaniem autora zaproponowane przez niego podejście do tematu jest nowe i dotychczas nie zostało zastosowane. Celem niniejszej monografii jest bowiem przedstawienie zarówno historii powstania, jak i procesu rozwoju transportu szynowego z potencjalnej perspektywy osób żyjących w tamtych czasach i czerpiących informacje z podstawowego, a do połowy lat 20. XX wieku jedynego środka masowego przekazu, czyli prasy. Zaprezentowane obiektywne fakty historyczne zostały więc skonfrontowane z ich odzwierciedleniem w ówczesnych artykułach prasowych. Mnogość wydarzeń oraz ograniczona objętość publikacji nie pozwoliły na omówienie wszystkich faktów z historii transportu szynowego, które były opisywane w prasie polskiej. Byłoby to absolutnie niemożliwe. Autor dokonał zatem wyboru, oczywiście subiektywnego i niekiedy niezwykle trudnego, ponieważ niejednokrotnie zachodziła konieczność pominięcia wydarzeń bardzo interesujących, ale zarazem koniecznego, gdyż w przeciwnym razie książka ta nigdy nie zostałaby ukończona.

W pierwszym rozdziale monografii omówiono zagadnienia związane z powstaniem transportu szynowego, którego pierwociny można znaleźć już w czasach starożytnych, a którego ukształtowanie do formy, jaką znamy obecnie, było dziełem wielu niekiedy znanych, a często bezimiennych konstruktorów, inżynierów i wynalazców. W rozdziale drugim omówiono rozwój kolei w wybranych krajach, głównie europejskich, w trzecim i ostatnim rozdziale tego tomu skupiono się zaś na przedstawieniu narodzin i rozwoju transportu szynowego na ziemiach polskich. Kolejne zagadnienia, związane między innymi z rozwojem szynowej komunikacji miejskiej, rozwojem kolei w Polsce w dwudziestoleciu międzywojennym czy też dotyczące parowozów oraz innych rodzajów trakcji zostaną zaprezentowane w kolejnych częściach monografii.

Mówiąc o prasie polskiej, autor ma na myśli wszystkie periodyki wydawane w języku polskim, bez ograniczenia geograficznego. Podczas pisania książki pod uwagę wzięto zatem tytuły ukazujące się na terenach polskich zajętych przez zaborców, na obszarze Polski odrodzonej po odzyskaniu niepodległości, jak również te wydawane dla mniejszości polskiej poza granicami kraju. Cytowane materiały źródłowe to w większości artykuły i notatki prasowe, natomiast publikacje książkowe przytaczane są tylko wyjątkowo. Znajdujące się w wykazie literatury pozycje obcojęzyczne służyły zaś jako źródła dla potwierdzenia niektórych faktów historycznych i jako źródła ilustracji. Na ich podstawie weryfikowano też informacje pozyskane z materiałów krajowych.

Autor ma świadomość, że mimo dołożenia wszelkiej staranności oraz każdorazowego weryfikowania przedstawianych informacji w treści książki mogą występować niezawinione błędy i pomyłki. Dlatego prosi czytelników, aby w przypadku dostrzeżenia jakichkolwiek nieścisłości przekazali stosowne informacje do Wydawnictwa PG lub bezpośrednio do autora.

Spis treści

Od autora / 5

1. Geneza powstania transportu szynowego / 7
1.1. Narodziny toru / 7
1.2. Powstanie pojazdu mechanicznego / 20
1.3. Narodziny kolei / 28
Literatura / 35

2. Pierwsze lata dynamicznego rozwoju kolejnictwa / 38
2.1. Budowa linii Liverpool–Manchester / 38
2.2. Powstanie kolei na terenie Cesarstwa Austriackiego / 64
2.3. Początki kolei we Francji / 71
2.4. Kolej w Stanach Zjednoczonych / 81
2.5. Pierwsze linie kolejowe w Belgii / 86
2.6. Narodziny kolei w Niemczech / 96
2.7. Pierwsza kolej żelazna w Rosji / 108
Literatura / 123

3. Powstanie i rozwój kolei na ziemiach polskich / 130
3.1. Prace pionierskie / 131
3.2. Budowa Drogi Żelaznej Warszawsko-Wiedeńskiej / 139
3.3. Budowa linii kolejowych na terenie zaboru pruskiego / 148
3.4. Budowa linii łączących zabór pruski i rosyjski / 172
3.4.1. Kolej Ząbkowicko-Katowicka / 173
3.4.2. Kolej Warszawsko-Bydgoska / 177
3.4.3. Kolej Nadwiślańska / 190
3.5. Budowa Kolei Obwodowej / 245
Literatura / 284

Informacje o bezpieczeństwie produktu Informacje o producencie