Poradnik służby BHP

Stan prawny: 2026

Zwycięzca w konkursie TECHNICUS 2023 na najlepszy poradnik techniczny

Opis

Poradnik stanowi bogate kompendium wiedzy, która została uporządkowana, usystematyzowana i ustrukturyzowana gwarantując tym samym niezbędną pomoc dla każdej osoby zaangażowanej w działalność związaną z bezpieczeństwem i higieną pracy. Praca zbiorowa, powstała w oparciu o kilkudziesięcioletnią współpracę Wydawcy z wieloma autorami – specjalistami branżowymi.

Poradnik składa się z dziewięciu części:

System ochrony pracy i jego instytucje
Prawo pracy – wybrane regulacje prawne
Środowisko, obiekty budowlane i pomieszczenia pracy
Maszyny i inne urządzenia techniczne
Zagrożenia środowiska pracy
Procesy pracy stwarzające szczególne zagrożenie dla zdrowia i życia
Wypadki przy pracy i choroby zawodowe oraz sytuacje awaryjne
Ergonomia w kształtowaniu warunków pracy
Profilaktyka

W ramach powyższych części, w 38 rozdziałach omawiane są najważniejsze problemy związane z bezpieczną pracą, z uwzględnieniem wszystkich elementów procesów pracy. Materiały zebrane w Poradniku oparte są na obowiązujących aktach prawnych, których aktualizowana treść jest dostępna w portalu AsystentBHP.pl

Poradnik służby BHP polecany jest zarówno dla pracowników służby BHP, jak również dla osób prowadzących działalność gospodarczą w tym zakresie. Dla stawiających pierwsze kroki w tej profesji (uczniów, studentów) stanowi obszerną i usystematyzowaną bazę wiedzy niezbędnej do nauki i przyszłej pracy.

Poradnik został wydany w nowoczesnej formie, uwzględniającej najlepsze sposoby przyswajania wiedzy. Poradnik jest bogato ilustrowany, a kolorystyka tychże ilustracji spełnia wymogi prawidłowej percepcji ergonomicznej obrazu.

Spis treści

Wstęp /23

Wykaz skrótów użytych w tekście książki /25

I. System ochrony pracy i jego instytucje – M. Gałusza

1. Zakładowy system ochrony pracy /27
1.1. Służba bezpieczeństwa i higieny pracy /27
1.1.1. Rys historyczny /27
1.1.2. Organizacja służby bhp /28
1.1.3. Zadania służby bhp /30
1.1.4. Uprawnienia służby bhp /32
1.2. Społeczna inspekcja pracy (SIP) /33
1.2.1. Struktura SIP w zakładzie pracy /33
1.2.2. Podstawowe prawa i obowiązki społecznych inspektorów pracy /33
1.3. Związki zawodowe /35
1.4. Komisja bezpieczeństwa i higieny pracy /36

2. Nadzór nad warunkami pracy /38
2.1. Państwowa Inspekcja Pracy /38
2.2. Państwowa Inspekcja Sanitarna /42
2.3. Państwowa Straż Pożarna /44
2.4. Urząd Dozoru Technicznego /47
2.5. Inspekcja Ochrony Środowiska /48
2.6. Administracja architektoniczno-budowlana i nadzór budowlany /50
2.7. Nadzór górniczy /51
2.8. Inspekcja Handlowa /52

Literatura do części I /52

II. Prawo pracy – wybrane regulacje prawne – M. Gałusza

3. Źródła prawa pracy /53
3.1. Międzynarodowe źródła prawa pracy /53
3.2. Krajowe źródła prawa pracy /57
3.3. Zasady prawa pracy /57

4. Stosunek pracy /58
4.1. Przepisy ogólne /58
4.1.1. Dane osobowe i ich przetwarzanie /58
4.1.2. Kontrola trzeźwości pracowników /59
4.1.3. Kontrola pracowników na obecność w ich organizmach środków działających podobnie do alkoholu /60
4.1.4. Monitoring pomieszczeń i monitoring poczty elektronicznej /60
4.2. Zawieranie umowy o pracę /61
4.3. Praca zdalna /63

5. Obowiązki uczestników procesu pracy w zakresie bhp /67

6. Czas pracy /70
6.1. Normy i ogólny wymiar czasu pracy. Systemy czasu pracy /70
6.2. Rozkład czasu pracy /71
6.3. Okresy odpoczynku /72
6.4. Praca w godzinach nadliczbowych /73
6.5. Praca w porze nocnej oraz w niedziele i święta /74

7. Ochrona pracy kobiet /75
7.1. Informacje podstawowe /75
7.2. Prace wzbronione dla kobiet w ciąży i kobiet karmiących dziecko piersią /76

8. Uprawnienia pracowników związane z rodzicielstwem /76
8.1. Uprawnienia kobiet i obojga rodziców /77
8.2. Uprawnienia pracownika-ojca /79

9. Zatrudnianie młodocianych /80
9.1. Zasady zatrudniania młodocianych /80
9.2. Ochrona pracy młodocianych /81

10. Zatrudnianie osób niepełnosprawnych /83
10.1. Informacje podstawowe /83
10.2. Obowiązki pracodawców związane z zatrudnianiem osób niepełnosprawnych /84
10.3. Dodatkowe uprawnienia osób niepełnosprawnych /84

11. Odpowiedzialność za wykroczenia przeciwko prawom pracownika /85

Literatura do części II /86

III. Środowisko, obiekty budowlane i pomieszczenia pracy

12. Ochrona środowiska – M. Gałusza /87
12.1. Przeciwdziałanie zanieczyszczeniom /87
12.1.1. Informacje podstawowe /87
12.1.2. Instalacje i urządzenia /88
12.1.3. Substancje i produkty /88
12.2. Pozwolenia na wprowadzanie do środowiska substancji lub energii /89
12.3. Poważne awarie /89
12.3.1. Informacje podstawowe /89
12.3.2. Przeciwdziałanie poważnej awarii przemysłowej /89

13. Obiekty budowlane, pomieszczenia pracy, stanowiska pracy – A. Słomka (13.1–13.4), M. Gałusza (13.5) /90
13.1. Przepisy ogólne i dokumentacja projektowa /91
13.2. Oddawanie do użytku obiektów budowlanych /93
13.3. Utrzymanie obiektów budowlanych /93
13.4. Pomieszczenie pracy /95
13.4.1. Przestrzeń robocza /95
13.4.2. Oświetlenie /95
13.4.3. Ogrzewanie i wentylacja /96
13.4.4. Dojście do stanowiska pracy /97
13.4.5. Organizacja stanowisk pracy /97
13.5. Pomieszczenia higienicznosanitarne /98

14. Ochrona przeciwpożarowa, przeciwwybuchowa i odgromowa – K.T. Kociołek /101
14.1. Przeciwpożarowe wymagania budowlane /101
14.1.1. Podział budynków /101
14.1.2. Strefy pożarowe i oddzielenia przeciwpożarowe /102
14.1.3. Drogi ewakuacyjne /103
14.1.4. Drogi pożarowe /107
14.1.5. Przeciwpożarowe zaopatrzenie w wodę /109
14.2. Ochrona przeciwpożarowa budynków i innych obiektów budowlanych /110
14.2.1. Obowiązki w zakresie ochrony przeciwpożarowej /110
14.2.2. Czynności zabronione /112
14.2.3. Gaśnice i środki gaśnicze /117
14.2.3.1. Budowa gaśnic /117
14.2.3.2. Wyposażenie obiektów w gaśnice /122
14.2.3.3. Przeglądy konserwacyjne /124
14.2.3.4. Środki gaśnicze /125
14.2.4. Urządzenia i instalacje przeciwpożarowe /125
14.2.5. Instalacja wodociągowa przeciwpożarowa /127
14.3. Prace niebezpieczne pod względem pożarowym /128
14.4. Materiały niebezpieczne pożarowo /129
14.5. Instrukcja bezpieczeństwa pożarowego /130
14.6. Zagrożenie wybuchem /131
14.7. Ochrona odgromowa budynków /134

Literatura do części III /135

IV. Maszyny i inne urządzenia techniczne

15. Wymagania bhp dla maszyn i innych urządzeń technicznych /136
15.1. Informacje podstawowe /136
15.2. Szczegółowe zasady stosowania znaków i sygnałów bezpieczeństwa /138
15.2.1. Informacje podstawowe /138
15.2.2. Znaki bezpieczeństwa /138
15.2.3. Oznaczanie przeszkód, niebezpiecznych miejsc i dróg /138
15.2.4. Sygnały świetlne /139
15.2.5. Sygnały dźwiękowe /139
15.2.6. Komunikaty słowne /139
15.2.7. Sygnały ręczne /140
15.3. Minimalne wymagania dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy przy użytkowaniu maszyn /142
15.3.1. Wymagania dotyczące użytkowania maszyn /143
15.3.1.1. Maszyny do podnoszenia ładunków /143
15.3.1.2. Tymczasowa praca na wysokości /144
15.3.1.3. Drabiny /144
15.3.1.4. Rusztowania /145
15.3.2. Minimalne wymagania dotyczące maszyn /145
15.3.3. Kontrola maszyn /148
15.3.4. Współdziałanie pracodawcy z pracownikami w celu zapewnienia bezpieczeństwa przy użytkowaniu maszyn /148

(... dalsza część analogicznie aż do:)

39. Środki ochrony indywidualnej, odzież i obuwie robocze – M. Gałusza /605
39.1. Informacje podstawowe /605
39.2. Zasadnicze wymagania dla środków ochrony indywidualnej /605
39.3. Ocena zgodności oraz oznakowanie CE środków ochrony indywidualnej /613
39.3.1. Zgodność ŚOI /613
39.3.1.1. Domniemanie zgodności ŚOI /613
39.3.1.2. Deklaracja zgodności UE /613
39.3.1.3. Oznakowanie CE /614
39.3.2. Ocena zgodności /615
39.3.2.1. Kategorie zagrożeń w odniesieniu do ŚOI /615
39.3.2.2. Procedury oceny zgodności /616
39.3.2.3. Wewnętrzna kontrola produkcji (Moduł A) /616
39.3.2.4. Badanie typu UE (Moduł B) /617
39.3.2.5. Zgodność z typem w oparciu o wewnętrzną kontrolę produkcji (Moduł C) /620
39.3.2.6. Zgodność z typem w oparciu o wewnętrzną kontrolę produkcji oraz nadzorowane kontrole produktu w losowych odstępach czasu (Moduł C2) /620
39.3.2.7. Zgodność z typem w oparciu o zapewnienie jakości procesu produkcji (Moduł D) /622
39.4. Szczegółowe zasady stosowania środków ochrony indywidualnej /624
39.5. Odzież i obuwie robocze /633

Literatura do części IX /633

Bibliografia /634
Wykaz aktów prawnych wymienionych w poradniku /637

Informacje o bezpieczeństwie produktu Informacje o producencie