Spory sądowe w sprawach budowlanych. Wszczęcie i przebieg postępowania

W publikacji omówiono spory sądowe wynikające z umowy o roboty budowlane – jednego z najbardziej złożonych obszarów prawa cywilnego i procesu. Autorzy, będący jednocześnie praktykami i teoretykami prawa, przedstawiają pełne spektrum problemów pojawiających się na etapie zawierania, wykonywania i rozliczania umów budowlanych. Czytelnik znajdzie tu zarówno analizę zagadnień materialnoprawnych, jak i szczegółowe omówienie przebiegu postępowań sądowych: od właściwości sądu i wymogów formalnych pozwu, przez zabezpieczenie roszczeń, aż po zaskarżanie wyroków.

Każdy rozdział stanowi samodzielną analizę wybranego typu postępowania, co pozwala zapoznać się z różnymi interpretacjami przepisów i poglądami obecnymi w praktyce prawniczej.

Książka obejmuje kluczowe kategorie sporów, w tym m.in.:

- powództwa o zapłatę wynagrodzenia generalnego wykonawcy i podwykonawcy,
- postępowanie z gwarancji zapłaty,
- roszczenia o naprawienie szkody oraz o usunięcie wad,
- spory z odwołań na orzeczenia Krajowej Izby Odwoławczej,
- postępowania związane ze zmianą stosunków po zawarciu umowy (rebus sic stantibus).

Opracowanie prezentuje różnorodność perspektyw - każdy z autorów przedstawia własne poglądy i interpretacje, co czyni książkę cennym źródłem wiedzy i zaproszeniem do dalszej dyskusji.

Książka przeznaczona jest dla prawników działających w sektorze budowlanym: sędziów, adwokatów, radców prawnych, oraz specjalistów przygotowujących i negocjujących umowy zawierane w ramach procesu budowlanego. Młodsi prawnicy znajdą w niej praktyczne wskazówki i gotowe rozwiązania, a doświadczeni praktycy – analityczne pogłębienie znanych im problemów.

W publikacji omówiono spory sądowe wynikające z umowy o roboty budowlane – jednego z najbardziej złożonych obszarów prawa cywilnego i procesu. Autorzy, będący jednocześnie praktykami i teoretykami prawa, przedstawiają pełne spektrum problemów pojawiających się na etapie zawierania, wykonywania i rozliczania umów budowlanych. Czytelnik znajdzie tu zarówno analizę zagadnień materialnoprawnych, jak i szczegółowe omówienie przebiegu postępowań sądowych: od właściwości sądu i wymogów formalnych pozwu, przez zabezpieczenie roszczeń, aż po zaskarżanie wyroków.

Każdy rozdział stanowi samodzielną analizę wybranego typu postępowania, co pozwala zapoznać się z różnymi interpretacjami przepisów i poglądami obecnymi w praktyce prawniczej.

Książka obejmuje kluczowe kategorie sporów, w tym m.in.:

- powództwa o zapłatę wynagrodzenia generalnego wykonawcy i podwykonawcy,
- postępowanie z gwarancji zapłaty,
- roszczenia o naprawienie szkody oraz o usunięcie wad,
- spory z odwołań na orzeczenia Krajowej Izby Odwoławczej,
- postępowania związane ze zmianą stosunków po zawarciu umowy (rebus sic stantibus).

Opracowanie prezentuje różnorodność perspektyw - każdy z autorów przedstawia własne poglądy i interpretacje, co czyni książkę cennym źródłem wiedzy i zaproszeniem do dalszej dyskusji.

Książka przeznaczona jest dla prawników działających w sektorze budowlanym: sędziów, adwokatów, radców prawnych, oraz specjalistów przygotowujących i negocjujących umowy zawierane w ramach procesu budowlanego. Młodsi prawnicy znajdą w niej praktyczne wskazówki i gotowe rozwiązania, a doświadczeni praktycy – analityczne pogłębienie znanych im problemów.

Spis treści

Wykaz skrótów / 17

Wstęp / 19

Rozdział I. Zagadnienia ogólne / 21
1. Zakres opracowania / 21
2. Wzorce kontraktowe FIDIC i ich znaczenie w sporach budowlanych / 22
2.1. Uwagi wprowadzające / 22
2.2. Fédération Internationale des Ingénieurs-Conseils – Międzynarodowa Federacja Inżynierów Konsultantów (FIDIC) / 23
2.3. Zarys historii wzorców kontraktowych FIDIC / 24
2.4. Rodzaje i struktura wzorców kontraktowych FIDIC / 25
2.5. Wzorce kontraktowe FIDIC w Polsce / 27
2.6. Charakter prawny wzorców kontraktowych FIDIC / 28
2.7. Rozwiązywanie sporów wynikających z umów zawartych z wykorzystaniem wzorców kontraktowych FIDIC / 30
2.8. Wzorce kontraktowe FIDIC w sporach sądowych i arbitrażowych w Polsce / 32
2.9. Złote Zasady FIDIC. Próby przeciwdziałania niewłaściwym modyfikacjom Warunków Kontraktowych FIDIC / 35
3. Dowód z opinii biegłego z uwzględnieniem odrębności w postępowaniu arbitrażowym / 37
3.1. Uwagi wprowadzające / 37
3.2. Źródła norm dotyczących udziału biegłych w sporach budowlanych / 39
3.3. Wiadomości specjalne i rola biegłego / 41
3.4. Zakresy specjalizacji biegłych w sporach budowlanych / 43
3.5. Biegli w praktyce sądowej – uwagi krytyczne / 45
3.6. Przeprowadzanie dowodu z opinii biegłego w arbitrażu – podstawowe zasady / 46
3.7. Zasada kontradyktoryjności w przeprowadzeniu dowodu z opinii biegłego / 49
3.8. Biegli wyznaczani przez sąd i biegli powoływani przez strony / 50
3.9. Prawo stron do zajęcia stanowisk co do kandydatury biegłego powoływanego przez sąd / 52
3.10. Kwalifikacje merytoryczne i brak konfliktu interesów biegłego / 54
3.11. Określenie zasad pracy biegłego / 55
3.12. Weryfikowalność opinii i szczegółowe zasady współpracy z biegłymi / 55
4. Umowa o roboty budowlane / 56
4.1. Uwagi ogólne / 56
4.2. Kwalifikacja normatywna umowy o roboty budowlane / 57
4.3. Charakterystyka umowy o roboty budowlane / 59
4.3.1. Uwagi ogólne / 59
4.3.2. Pojęcie obiektu jako kryterium odróżnienia umowy o roboty budowlane od umowy o dzieło / 60
4.3.3. Strony umowy o roboty budowlane / 63
4.3.4. Forma umowy / 64
4.3.5. Wynagrodzenie / 65
4.3.6. Projekt / 68
4.4. Stosowanie przepisów o umowie o dzieło do umowy o roboty budowlane / 69
4.4.1. Odpowiednie zastosowanie przepisów o umowie o dzieło / 69
4.4.2. Zastosowanie przepisów o umowie o dzieło per analogiam / 71
4.5. Stosowanie przepisów o umowie o roboty budowlane do innych umów / 72
4.6. Przedawnienie / 73
5. Umowa konsorcjum / 74
5.1. Wprowadzenie / 74
5.2. Brak regulacji dotyczących funkcjonowania konsorcjum / 75
5.3. Różne modele umowy konsorcjum / 79
5.4. Konsorcjum a spółka cywilna / 80
6. Konsorcjanci w postępowaniu cywilnym / 83
6.1. Uwagi ogólne / 83
6.2. Legitymacja procesowa czynna członków konsorcjum / 86
6.3. Legitymacja procesowa bierna członków konsorcjum / 89
6.4. Konsorcjum a mediacja i arbitraż / 90
7. Kara umowna / 93
7.1. Uwagi ogólne / 93
7.2. Rys historyczny / 94
7.3. Kara umowna według Kodeksu cywilnego / 96
7.4. Swoboda stron w kształtowaniu postanowień dotyczących kar umownych / 97
7.5. Kary umowne w Prawie zamówień publicznych / 98
7.6. Typowe kary zastrzegane w umowach o roboty budowlane / 99
7.7. Sporne w orzecznictwie i doktrynie kwestie dotyczące kary umownej / 100
7.7.1. Maksymalna wysokość kary umownej / 101
7.7.2. Kumulacja kar umownych / 106
7.7.3. Wierzycielska kara umowna / 108
7.7.4. Kara umowna a zastrzeżenie gwarancyjne / 110
7.7.5. Sposób realizacji żądania miarkowania kary umownej / 111

Rozdział II. Powództwo generalnego wykonawcy o zapłatę wynagrodzenia / 119
1. Przesłanki materialnoprawne / 119
1.1. Uwagi ogólne. Źródła roszczeń wykonawcy o zapłatę wynagrodzenia / 119
1.2. Spory dotyczące rodzaju wynagrodzenia / 122
1.3. Spory dotyczące odbiorów robót / 125
1.4. Spory dotyczące prac dodatkowych i zamiennych / 128
1.5. Spory dotyczące przedłużenia realizacji inwestycji / 136
1.6. Spory dotyczące płatności na rzecz podwykonawców jako warunek wypłaty wynagrodzenia wykonawcy / 140
2. Właściwość sądu i wymogi formalne pozwu / 142
2.1. Właściwość rzeczowa / 142
2.2. Właściwość miejscowa / 142
2.3. Postępowanie odrębne w sprawach gospodarczych / 144
2.4. Wymogi formalne pozwu / 146
2.5. Opłata sądowa od pozwu / 147
3. Legitymacja procesowa / 147
4. Zabezpieczenie powództwa / 151
5. Przebieg postępowania / 153
5.1. Odrębności postępowania w sprawach gospodarczych / 153
5.2. Skierowanie stron do mediacji / 157
5.3. Postępowanie dowodowe / 158
6. Wyrokowanie i skutki wyroku / 159
7. Zaskarżenie wyroku. Zarzuty procesowe i zarzuty materialnoprawne / 161
7.1. Postępowanie apelacyjne / 161
7.2. Postępowanie kasacyjne / 163

Rozdział III. Powództwo podwykonawcy o zapłatę wynagrodzenia / 165
1. Przesłanki materialnoprawne / 165
1.1. Uwagi ogólne / 165
1.1.1. Wprowadzenie / 165
1.1.2. Obowiązek osobistego świadczenia a prawo posłużenia się podwykonawcami / 166
1.1.3. Umowa o roboty budowlane / 166
1.1.4. Podwykonawstwo robót budowlanych / 166
1.2. Ogólne przesłanki powstania roszczenia o zapłatę wynagrodzenia podwykonawcy / 167
1.2.1. Uwagi ogólne / 167
1.2.2. Powstanie roszczenia / 170
1.2.3. Wymagalność roszczenia / 172
1.2.4. Pay when paid, pay if paid / 172
1.2.5. Odpowiedzialność inwestora i zamawiającego za zapłatę wynagrodzenia / 174
1.3. Przesłanki odpowiedzialności inwestora na gruncie Kodeksu cywilnego / 176
1.3.1. Uwagi ogólne / 176
1.3.2. Tryb umowny / 176
1.3.3. Tryb zgłoszeniowy / 177
1.3.4. Odpowiedzialność solidarna inwestora z wykonawcą (generalnym wykonawcą) / 179
1.4. Przesłanki odpowiedzialności zamawiającego na gruncie Prawa zamówień publicznych / 181
1.4.1. Uwagi ogólne / 181
1.4.2. Akceptacja umowy podwykonawczej przez zamawiającego / 181
1.4.3. Wyjątki / 182
1.4.4. Skutki przedłożenia umowy podwykonawczej po terminie / 183
1.4.5. Uchylanie się od zapłaty przez pierwotnie zobowiązanego z umowy podwykonawczej / 183
1.4.6. Charakter odpowiedzialności zamawiającego na gruncie Prawa zamówień publicznych za zapłatę wynagrodzenia podwykonawcy / 184
1.4.7. Powstanie roszczeń regresowych inwestora (zamawiającego) wobec wykonawcy (generalnego wykonawcy) / 185
1.5. Powstanie roszczenia wobec inwestora (zamawiającego) a byt prawny umowy głównej / 185
2. Właściwość sądu i wymogi formalne pozwu / 187
2.1. Właściwość miejscowa sądu / 187
2.2. Zapis na sąd polubowny / 188
2.3. Wymogi formalne pozwu / 188
3. Legitymacja procesowa / 190
4. Zabezpieczenie powództwa / 191
4.1. Uwagi ogólne / 191
4.2. Wniosek o udzielenie zabezpieczenia / 191
4.3. Orzeczenie w przedmiocie zabezpieczenia / 192
4.4. Sposoby zabezpieczenia / 192
4.5. Upadek zabezpieczenia / 192
4.6. Koszty zabezpieczenia / 193
5. Przebieg postępowania / 193
5.1. Wszczęcie postępowania / 193
5.2. Uprzednia próba pozasądowego rozwiązania sporu – wezwanie do zapłaty / 193
5.3. Odpowiedź na pozew i dalsza wymiana pism przygotowawczych / 193
5.4. Postępowanie mediacyjne / 194
5.5. Posiedzenie przygotowawcze i plan rozprawy / 195
5.6. Rozstrzygnięcie sprawy na posiedzeniu niejawnym / 196
5.7. Twierdzenia i dowody / 197
5.8. Ciężar dowodu / 197
5.9. Zamknięcie rozprawy i orzeczenie / 198
6. Wyrokowanie i skutki wyroku / 198

Rozdział IV. Postępowanie z gwarancji zapłaty z art. 6491 k.c. / 201
1. Wprowadzenie / 201
2. Przesłanki materialnoprawne / 203
2.1. Uwagi ogólne / 203
2.2. Przesłanki roszczenia / 210
2.2.1. Uwagi ogólne / 210
2.2.2. Roszczenie o udzielenie gwarancji zapłaty / 210
2.2.3. Treść gwarancji zapłaty / 212
2.2.4. Ustalenie treści gwarancji zapłaty a ochrona stron / 217
2.2.5. Roszczenie o zapłatę z gwarancji zapłaty / 218
3. Właściwość sądu i wymogi formalne pozwu / 219
3.1. Właściwość sądu / 219
3.1.1. Uwagi ogólne / 219
3.1.2. Majątkowy charakter roszczenia / 220
3.1.3. Postępowania odrębne / 220
3.1.4. Postępowanie w sprawach gospodarczych / 221
3.2. Wymogi formalne pozwu / 224
4. Legitymacja procesowa / 226
4.1. Uwagi ogólne / 226
4.2. Legitymacja inwestora / 226
4.3. Zmiany legitymacji procesowej / 227
5. Zabezpieczenie powództwa / 228
6. Przebieg postępowania / 230
6.1. Uwagi wstępne / 230
6.2. Ustalenie kręgu podmiotowego stron postępowania / 231
6.3. Twierdzenia i dowody / 231
6.4. Interwencja uboczna / 233
6.5. Zarzut potrącenia / 234
7. Wyrokowanie i skutki wyroku / 236
7.1. Uwagi wstępne / 236
7.2. Rodzaj wyroku / 236
7.3. Treść wyroku / 237
7.4. Skutki wyroku / 237
8. Zaskarżenie wyroku. Zarzuty procesowe i zarzuty materialnoprawne / 238
8.1. Uwagi ogólne / 238
8.2. Zarzuty apelacji / 238
8.2.1. Uwagi ogólne / 238
8.2.2. Zarzuty procesowe / 239
8.2.3. Zarzuty materialnoprawne / 241
8.3. Skarga kasacyjna / 242

Rozdział V. Postępowanie o naprawienie szkody powstałej na terenie budowy / 245
1. Przesłanki powództwa / 245
1.1. Uwagi ogólne / 245
1.2. Ratio legis i znaczenie art. 652 k.c. / 246
1.3. Odpowiedzialność za szkodę na terenie budowy / 246
1.3.1. Odpowiedzialność inwestora / 246
1.3.2. Odpowiedzialność wykonawcy / 247
1.4. Teren budowy / 250
1.5. Protokolarne przekazanie terenu budowy / 250
1.6. Ramy czasowe odpowiedzialności wykonawcy / 251
2. Właściwość sądu i wymagania formalne pozwu / 253
2.1. Uwagi ogólne / 253
2.2. Postępowania w sprawie o naprawienie szkody na terenie budowy / 253
2.3. Właściwość sądu / 255
2.3.1. Właściwość rzeczowa / 255
2.3.2. Właściwość miejscowa / 255
2.4. Wymagania formalne powództwa / 256
3. Legitymacja procesowa / 257
3.1. Uwaga ogólna / 257
3.2. Legitymowany czynnie / 257
3.3. Legitymowany biernie / 258
3.4. Przekształcenie podmiotowe powództwa / 258
4. Zabezpieczenie powództwa / 258
5. Przebieg postępowania / 263
6. Wyrokowanie i skutki wyroku / 264
7. Zaskarżenie wyroku. Zarzuty procesowe i zarzuty materialnoprawne / 268

Rozdział VI. Postępowanie o naprawienie wad / 273
1. Uwagi wprowadzające / 273
2. Podstawy prawne / 275
3. Przesłanki powództwa / 277
3.1. Uwagi wprowadzające / 277
3.2. Rękojmia / 277
3.2.1. Wady fizyczne lub prawne / 277
3.2.2. Terminy, zawiadomienie o wadzie i inne warunki realizacji uprawnień / 281
3.2.3. Wybór uprawnienia przez inwestora / 285
3.3. Gwarancja jakości / 287
3.3.1. Oświadczenie gwarancyjne. Gwarancje bankowe i ubezpieczeniowe / 287
3.3.2. Zgłoszenie wady w terminie / 290
3.3.3. Skierowanie roszczenia zgodnego z treścią gwarancji / 290
3.4. Wykonanie zastępcze / 291
3.5. Kary umowne i roszczenie odszkodowawcze / 293
3.6. Rozliczenie zabezpieczenia należytego wykonania umowy / 295
4. Właściwość sądu i wymogi formalne pozwu / 296
4.1. Właściwość sądu / 296
4.2. Wymogi formalne pozwu / 297
5. Legitymacja procesowa / 297
5.1. Inwestor (zamawiający) i inwestor zastępczy / 297
5.2. Generalny wykonawca / 300
5.3. Konsorcjum, spółka cywilna lub inne formy wspólnej realizacji robót budowlanych / 301
5.4. Podwykonawca / 302
5.5. Gwarant / 305
5.6. Dostawcy materiałów i urządzeń wbudowywanych do obiektu budowlanego, usługodawcy i uczestnicy łańcucha dostaw / 306

Rozdział VII. Postępowanie o ustalenie nieistnienia zobowiązania do zapłaty wynagrodzenia z umowy o roboty budowlane / 309
1. Przesłanki powództwa / 309
1.1. Uwagi ogólne / 309
1.2. Charakterystyka prawna powództwa o ustalenie nieistnienia zobowiązania do zapłaty wynagrodzenia / 310
1.2.1. Charakter prawny powództwa. Podstawa prawna powództwa o ustalenie nieistnienia zobowiązania do zapłaty wynagrodzenia / 310
1.2.2. Przesłanki zastosowania art. 189 k.p.c. przy powództwie o ustalenie nieistnienia zobowiązania do zapłaty wynagrodzenia / 312
1.2.3. Dopuszczalność żądania ustalenia nieistnienia zobowiązania do zapłaty wynagrodzenia / 313
1.2.4. Przedawnienie roszczenia o ustalenie nieistnienia zobowiązania do zapłaty wynagrodzenia / 321
2. Właściwość sądu i wymogi formalne pozwu / 322
2.1. Właściwość sądu / 322
2.1.1. Uwagi ogólne / 322
2.1.2. Właściwość rzeczowa / 323
2.1.3. Właściwość miejscowa / 323
2.1.4. Właściwość przemienna / 323
2.1.5. Właściwość wyłączna / 324
2.1.6. Przepisy szczególne dotyczące właściwości miejscowej / 324
2.2. Wymogi formalne pozwu / 325
3. Legitymacja procesowa / 336
3.1. Uwagi ogólne / 336
3.2. Legitymacja czynna / 338
3.3. Legitymacja bierna / 340
4. Zabezpieczenie powództwa (w tym zagadnienia związane z sytuacją, kiedy udzielona została gwarancja bankowa lub ubezpieczeniowa) / 341
5. Przebieg postępowania / 344
5.1. Uwagi wstępne / 344
5.2. Wzajemna relacja postępowań / 346
5.2.1. Uwagi ogólne / 346
5.2.2. Lis pendens / 347
5.2.3. Res iudicata / 349
5.2.4. Relacja do innych postępowań / 349
5.3. Twierdzenia i dowody / 351
5.4. Postępowanie dowodowe / 353
6. Wyrokowanie i skutki wyroku / 355
7. Zaskarżenie wyroku. Zarzuty procesowe i zarzuty materialnoprawne / 357
7.1. Uwagi ogólne / 357
7.2. Zarzuty naruszenia prawa materialnego / 358
7.3. Zarzuty naruszenia prawa procesowego mające wpływ na wynik sprawy / 359

Rozdział VIII. Postępowanie ze skargi na orzeczenie Krajowej Izby Odwoławczej / 361
1. Przesłanki skargi / 361
1.1. Uwagi ogólne / 361
1.2. Gravamen / 362
1.3. Zaskarżenie orzeczenia Krajowej Izby Odwoławczej / 364
1.4. Zaskarżenie postanowienia Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej / 365
2. Właściwość sądu. Wymagania formalne skargi / 366
2.1. Właściwość sądu / 366
2.2. Sposób wniesienia skargi / 366
2.3. Przeciwnik skargi / 367
2.4. Termin / 369
2.5. Wymogi formalne / 371
2.5.1. Uwagi ogólne / 371
2.5.2. Wymogi pisma procesowego / 371
2.5.3. Oznaczenie wartości przedmiotu zaskarżenia / 372
2.5.4. Oznaczenie zaskarżonego orzeczenia / 373
2.5.5. Zakres zaskarżenia / 373
2.5.6. Przytoczenie zarzutów i zwięzłe ich uzasadnienie / 373
2.5.7. Wskazanie dowodów / 375
2.5.8. Wniosek o uchylenie lub o zmianę orzeczenia / 376
2.6. Przesłanie odpisu skargi przeciwnikowi / 377
2.7. Opłata / 377
2.7.1. Opłata od skargi na orzeczenie Krajowej Izby Odwoławczej / 377
2.7.2. Opłata od skargi na postanowienie Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej / 381
2.7.3. Opłata od skargi dotyczącej kosztów postępowania odwoławczego / 381
2.7.4. Zwolnienie od kosztów sądowych / 381
3. Legitymacja do zaskarżenia orzeczenia Krajowej Izby Odwoławczej / 382
3.1. Uwagi ogólne / 382
3.2. Odwołujący jako strona / 383
3.3. Zamawiający jako strona / 384
3.4. Uczestnicy postępowania / 386
3.5. Prezes Urzędu Zamówień Publicznych / 387
3.6. Uprawnione organizacje oraz Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców / 387
3.6.1. Uprawnione organizacje / 387
3.6.2. Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców / 388
3.7. Interwencja uboczna / 388
3.8. Podmioty pozbawione legitymacji do wnoszenia środków zaskarżenia / 389
4. Zabezpieczenie roszczeń / 390
4.1. Uwagi ogólne / 390
4.2. Przesłanki zabezpieczenia roszczenia w postępowaniu skargowym / 391
4.3. Sposób zabezpieczenia / 392
4.4. Dopuszczalność zabezpieczenia w postępowaniu skargowym. Rozbieżność doktryny i orzecznictwa / 393
4.5. Niedopuszczalność zażalenia / 396
4.6. Argumenty za dopuszczalnością wnioskowania o udzielenie zabezpieczenia roszczenia w postępowaniu skargowym / 396
5. Przebieg postępowania / 399
5.1. Uwagi ogólne. Odpowiednie stosowanie przepisów o apelacji / 399
5.2. Wstępne badanie skargi / 400
5.3. Zakaz rozszerzania żądania lub występowania z nowymi żądaniami / 401
5.4. Zakaz orzekania co do zarzutów niezawartych w odwołaniu / 403
5.5. Odrzucenie skargi / 404
5.5.1. Uwagi ogólne / 404
5.5.2. Upływ terminu na wniesienie skargi / 405
5.5.3. Nieuzupełnienie braków skargi / 406
5.5.4. Niedopuszczalność skargi z innych przyczyn / 407
5.6. Przywrócenie terminu / 407
5.7. Ciężar dowodu, że oferta nie zawiera rażąco niskiej ceny / 410
5.8. Termin rozpoznania sprawy / 413
5.9. Rozpoznanie skargi przez sąd / 414
6. Rozstrzygnięcie / 415
6.1. Uwagi ogólne / 415
6.2. Rozstrzygnięcia sądu / 415
6.2.1. Uwagi ogólne / 415
6.2.2. Oddalenie skargi / 415
6.2.3. Uwzględnienie skargi / 416
6.2.4. Brak możliwości wydania orzeczenia o charakterze kasatoryjnym / 420
6.3. Koszty postępowania / 421
7. Zaskarżenie wyroku. Zarzuty procesowe i zarzuty materialnoprawne / 422
7.1. Skarga kasacyjna – legitymacja / 422
7.2. Termin / 426
7.3. Podstawy skargi kasacyjnej / 426
7.4. Wniosek o przyjęcie do rozpoznania i jego uzasadnienie / 428
7.5. Opłata od skargi kasacyjnej / 429

Rozdział IX. Postępowanie o ukształtowanie w związku ze zmianą stosunków po zawarciu umowy o roboty budowlane / 431
1. Przesłanki materialnoprawne / 431
1.1. Klauzula rebus sic stantibus / 431
1.2. Stosunek art. 3571 i 632 § 2 k.c. / 433
1.3. Przesłanki zastosowania art. 3571 k.c. / 434
1.3.1. Uwagi ogólne / 434
1.3.2. Nadzwyczajna zmiana stosunków / 435
1.3.3. Wystąpienie nadmiernych trudności lub groźby rażącej straty / 439
1.3.4. Związek przyczynowy / 441
1.3.5. Nieprzewidywalność wpływu nadzwyczajnej zmiany stosunków na zobowiązanie / 442
1.4. Przesłanki zastosowania art. 632 § 2 k.c. (odrębności w stosunku do art. 3571 k.c.) / 443
2. Właściwość sądu i wymogi formalne pozwu / 444
2.1. Właściwość sądu / 444
2.2. Wymagania formalne pozwu / 445
2.2.1. Uwagi ogólne / 445
2.2.2. Wartość przedmiotu sporu, wysokość opłaty od pozwu / 446
3. Legitymacja procesowa / 446
3.1. Uwagi ogólne / 446
3.2. Legitymacja procesowa czynna / 447
3.3. Legitymacja procesowa bierna / 448
3.4. Interwencja uboczna / 448
4. Zabezpieczenie powództwa / 450
4.1. Uwagi ogólne / 450
4.2. Opłata sądowa / 452
4.3. Sposób zabezpieczenia / 452
5. Przebieg postępowania / 452
6. Wyrokowanie i skutki wyroku / 453
7. Zaskarżenie wyroku. Zarzuty procesowe i zarzuty materialnoprawne / 455

Bibliografia / 457

O autorach / 473