Transport wodny śródlądowy w UE – studium ewolucji polityk publicznych

Celem niniejszego opracowania jest identyfikacja działań prowadzonych na poziomie Unii Europejskiej, jak również wybranych państw Wspólnoty, które mają za zadanie wspierać rozwój bądź utrzymanie dotychczasowej pozycji transportu wodnego śródlądowego w systemie transportowym.

Wprawdzie może wydawać się zastanawiające, iż poszukiwane będą nie tylko instrumenty, które prowadzą do wzrostu udziału wybranej gałęzi w wykonywanej pracy przewozowej bądź obsługiwanym wolumenie towarów, ale także te, których zadaniem jest w najlepszym wypadku stabilizacja roli branży. Takie podejście wynika w znacznym zakresie z konieczności realistycznego podejścia do bieżących trendów w polityce transportowej będących skutkiem z jednej strony – wysokiej przewagi konkurencyjnej, która w ocenie odbiorców usługi transportowej dysponuje transportem drogowym, z drugiej zaś – istniejących procesów politycznych i strategicznych dotyczących prowadzenia wieloletnich programów inwestycyjnych w obszarze cieków wodnych. To ostatnie wynika z silnej społecznej presji na zachowanie naturalnego stanu cieków wodnych (bądź też odtworzenie tego stanu), priorytetów po stronie władz publicznych w zakresie przede wszystkim ograniczenia występowania stanów nadzwyczajnych bądź też zapewnienia wody na rzecz rolnictwa, przemysłu oraz konsumpcji. A zatem uwzględnienia faktu, iż niestety transport wodny śródlądowy nie znajduje się wśród kluczowych interesariuszy polityk publicznych.

Spis treści

Wstęp / 7

1. Charakterystyka transportu wodnego śródlądowego jako gałęzi transportu / 11
1.1. Cechy specyficzne transportu wodnego śródlądowego / 11
1.1.1. Odległość przestrzenna / 12
1.1.2. Czas transportu / 13
1.1.3. Flota transportu wodnego śródlądowego / 14
1.2. Śródlądowy transport wodny na tle pozostałych gałęzi transportu / 15
1.2.1. Analiza SWOT sektora śródlądowego transportu wodnego / 15
1.2.2. Wpływ sektora transportu na środowisko naturalne / 17
1.2.3. Koszty zewnętrzne sektora śródlądowego transportu wodnego / 20

2. Transport wodny śródlądowy w unijnej polityce transportowej / 21
2.1. Polityka transportowa w świetle aktów prawa pierwotnego / 21
2.1.1. Traktat ustanawiający Europejską Wspólnotę Węgla i Stali / 21
2.1.2. Traktat ustanawiający Europejską Wspólnotę Gospodarczą / 21
2.1.3. Jednolity Akt Europejski / 22
2.1.4. Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską / 23
2.1.5. Od traktatu z Amsterdamu do traktatu z Lizbony / 24
2.2. Polityka transportowa w świetle komunikatów Komisji Europejskiej / 25
2.2.1. Przyszły rozwój wspólnej polityki transportowej / 25
2.2.2. Europejska polityka transportowa na 2010 r. / 26
2.2.3. Agenda UE w sprawie transportu towarowego: poprawa wydajności, integracyjności i zrównoważenia transportu towarowego w Europie / 29
2.2.4. Ekologiczny transport / 30
2.2.5. Plan utworzenia jednolitego europejskiego obszaru transportu – dążenie do osiągnięcia konkurencyjnego i zasobooszczędnego systemu transportu / 31
2.2.6. Strategia na rzecz zrównoważonej i inteligentnej mobilności – europejski transport na drodze ku przyszłości / 33
2.3. Identyfikacja głównych założeń polityk unijnych względem sektora transportu, w tym sektora śródlądowego transportu wodnego / 35

3. Instrumenty wdrażania polityk unijnych w obszarze śródlądowego transportu wodnego / 40
3.1. Programy NAIADES / 40
3.1.1. Programy NAIADES I i II (2006–2019) / 40
3.1.2. Program NAIADES III / 45
3.2. Programy Marco Polo I i II / 48
3.3. Programy na rzecz transeuropejskich sieci transportowych / 54
3.3.1. Program TEN-T / 54
3.3.2. Instrument „Łącząc Europę” / 58
3.4. Syntetyczna ocena dotychczasowych instrumentów polityk unijnych / 59

4. Polityki publiczne wspierające rozwój transportu wodnego śródlądowego w UE-27 – źródła inspiracji dla Polski / 63
4.1. Uwagi wstępne / 63
4.2. Austria / 64
4.2.1. Zastosowane instrumentarium wsparcia sektora / 64
4.2.2. Uzyskany efekt miksu polityk i instrumentów / 66
4.3. Bułgaria / 68
4.3.1. Zastosowane instrumentarium wsparcia sektora / 68
4.3.2. Uzyskany efekt miksu polityk i instrumentów / 70
4.4. Czechy / 72
4.4.1. Zastosowane instrumentarium wsparcia sektora / 72
4.4.2. Uzyskany efekt miksu polityk i instrumentów / 74
4.5. Francja / 75
4.5.1. Zastosowane instrumentarium wsparcia sektora / 75
4.5.2. Uzyskany efekt miksu polityk i instrumentów / 77
4.6. Niemcy / 80
4.6.1. Zastosowane instrumentarium wsparcia sektora / 80
4.6.2. Uzyskany efekt miksu polityk i instrumentów / 82
4.7. Rumunia / 84
4.7.1. Zastosowane instrumentarium wsparcia sektora / 84
4.7.2. Uzyskany efekt miksu polityk i instrumentów / 86
4.8. Słowacja / 89
4.8.1. Zastosowane instrumentarium wsparcia sektora / 89
4.8.2. Uzyskany efekt miksu polityk i instrumentów / 91
4.9. Węgry / 92
4.9.1. Zastosowane instrumentarium wsparcia sektora / 92
4.9.2. Uzyskany efekt miksu polityk i instrumentów / 94
4.10. Wnioski dla Polski z zastosowanych mechanizmów / 96

Podsumowanie / 100
Bibliografia / 103
Spis wykresów / 108
Spis tabel / 109

Informacje o bezpieczeństwie produktu Informacje o producencie