Wybrane problemy ochrony powierzchni ziemi

PRACE NAUKOWE – INŻYNIERIA ŚRODOWISKA – zeszyt 85

Celem publikacji jest przedstawienie wybranych współczesnych problemów ochrony powierzchni ziemi z perspektywy kierunków badań rozwijanych na Wydziale Instalacji Budowlanych, Hydrotechniki i Inżynierii Środowiska (IBHiIŚ) Politechniki Warszawskiej, funkcjonującym w latach 1993–2015 pod nazwą Wydział Inżynierii Środowiska.

Monografia ukazuje również znaczenie prowadzonych badań dla nauk inżynieryjno-technicznych oraz utworzonej w 2018 roku dyscypliny naukowej Inżynieria Środowiska, Górnictwo i Energetyka (IŚGiE).

Prace badawcze realizowane na Wydziale IBHiIŚ mają przede wszystkim charakter techniczny, wynikający ze specyfiki uczelni technicznej. Koncentrują się na środowisku przekształconym w wyniku działalności antropogenicznej, a także na obszarach zdegradowanych, wymagających działań naprawczych i ochronnych.

W publikacji zaprezentowano różnorodne zagadnienia badawcze oraz wyniki prac naukowych i wdrożeniowych, obejmujące metody charakteryzowania środowiska gruntowo-wodnego, procesy przekształcania i degradacji powierzchni ziemi, a także metody remediacji i rekultywacji gruntów oraz zapobieganie szkodom w środowisku.

Monografia skierowana jest przede wszystkim do studentów, doktorantów i młodych pracowników naukowych, zainteresowanych współczesnymi wyzwaniami ochrony środowiska. Może stanowić wartościowe źródło wiedzy i inspiracji dla osób poszukujących nowych kierunków badań oraz możliwości rozwoju naukowego w obszarze inżynierii i ochrony środowiska.

Spis treści

Streszczenie / 5
Summary / 7
Wykaz skrótów i skrótowców (akronimów) / 8

1. Wstęp / 11

2. Gleboznawstwo w Politechnice Warszawskiej w latach 1915–1945 – zarys historyczny / 13
2.1. Zadania dydaktyczne i badawcze w okresie pierwszych dekad funkcjonowania PW / 13
2.2. Pionierscy naukowcy i dydaktycy z zakresu gleboznawstwa – ich biografie i dokonania / 16

3. Problematyka ochrony powierzchni ziemi w działalności wydziałów: Budownictwa Wodnego, Inżynierii Sanitarnej oraz Inżynierii Sanitarnej i Wodnej (lata 1945–1993) / 22
3.1. Zagadnienia glebowe na Wydziale Inżynierii (lata 1945–1950) oraz na Wydziałach Budownictwa Wodnego i Inżynierii Sanitarnej (lata 1950–1960) / 22
3.2. Działalność edukacyjna i badawcza na Wydziale Inżynierii Sanitarnej i Wodnej (lata 1960–1993) / 26

4. Problematyka metod badawczych i rekultywacji środowiska gruntowo-wodnego (lata 1993–2024) / 30
4.1. Zagadnienia badań gleboznawczych i glebowych związanych z ochroną powierzchni ziemi / 30
4.1.1. Wprowadzenie – rozwój Zespołu Ochrony Powierzchni Ziemi na WIBHiIŚ w PW / 30
4.1.2. Prace gleboznawcze w Bolimowskim Parku Krajobrazowym / 35
4.1.3. Badania glebowe na terenie Parku w Żelazowej Woli / 37
4.1.4. Badania monitoringowe gleby i ziemi – logistyka i technologie / 41
4.2. Przeglądy ekologiczne terenu / 44
4.2.1. Rozwój potrzeb i metod w zakresie przeglądów ekologicznych terenu / 44
4.2.2. Rozwiązania metodyczne i ich ograniczenia – przykłady / 51
4.3. Badania stopnia degradacji terenu i projektowanie prac rekultywacyjnych / 54
4.4. Metody remediacji zanieczyszczonych gleb i gruntów / 60
4.4.1. Badania związane z remediacją gleb zanieczyszczonych metalami, ich mobilnością i biodostępnością dla roślin / 60
4.4.2. Badanie procesów oczyszczania gruntu zanieczyszczonego produktami ropopochodnymi / 62
4.4.3. Przykłady badania oraz oceny zanieczyszczenia gleby i ziemi dla potrzeb ich remediacji / 64
4.5. Badania chemiczne gleb w Zakładzie Informatyki i Badań Jakości Środowiska – problematyka metali ciężkich w środowisku / 66
4.5.1. Zarys historyczny początków badań z zakresu gleboznawstwa na Wydziale ISiW / 66
4.5.2. Badania nad rozprzestrzenianiem się metali ciężkich oraz radionuklidów w środowisku / 67
4.5.3. Formy występowania metali ciężkich w glebach – mobilność i biodostępność metali w ekosystemie glebowym / 72
4.6. Badania glebowe w Zakładzie Informatyki i Badań Jakości Środowiska – wykorzystanie geostatystyki, magnetometrii i teledetekcji / 76
4.6.1. Ćwierć wieku rozwoju i zastosowań geostatystyki w badaniach glebowych na Wydziale IBHiIŚ na tle rozwoju geostatystyki w kraju i na świecie / 76
4.6.2. Magnetometria jako przykład przełomowej metody badania gleb / 84
4.6.3. Badania satelitarne wilgotności gleby i suszy glebowej / 89
4.7. Bioremediacja gruntów zanieczyszczonych produktami ropopochodnymi / 95
4.7.1. Zarys problematyki – wstępne badania nad procesami bioremediacji prowadzone w Zakładzie Biologii Politechniki Warszawskiej / 95
4.7.2. Prace rekultywacyjne – współpraca z partnerami przemysłowymi / 97
4.7.3. Współpraca naukowa w ramach projektów Unii Europejskiej / 99
4.7.4. Edukacja i promowanie procesów bioremediacji do oczyszczania gruntów / 101
4.8. Ochrona wód podziemnych – metody modelowania i badań terenowych opracowane w Zespole Gospodarki Wodnej i Hydrologii w KOiKŚ / 103
4.8.1. „Nie ma nic bardziej praktycznego niż dobra teoria” / 103
4.8.2. Zagadnienia badawcze związane z modelowaniem przepływu i transportu zanieczyszczeń w ośrodkach porowatych / 105
4.8.3. Współpraca z partnerami przemysłowymi / 110
4.9. Zagadnienia degradacji i rekultywacji terenów w gospodarce odpadami / 116
4.9.1. Wprowadzenie / 116
4.9.2. Rekultywacja i badania oddziaływania na środowisko składowisk odpadów – badania, koncepcje, projekty / 117
4.9.3. Opinie, raporty PE i OOŚ w zakresie oddziaływania na środowisko obiektów gospodarki odpadami / 118
4.9.4. Wytyczne ogólnokrajowe w gospodarce odpadami / 120

5. Perspektywy rozwoju badań i kształcenia akademickiego / 122

6. Podsumowanie i wnioski / 125

Bibliografia / 126

Rozprawy habilitacyjne (monografie) / 126
Prace doktorskie / 126
Podręczniki, skrypty, monografie / 127
Publikacje w czasopismach międzynarodowych / 128
Publikacje w czasopismach krajowych / 131
Artykuły opublikowane w materiałach konferencyjnych o zasięgu międzynarodowym / 135
Artykuły opublikowane w materiałach konferencyjnych o zasięgu krajowym / 139
Inne publikacje / 142
Raporty i ekspertyzy dla instytucji zagranicznych / 143
Raporty, ekspertyzy i opinie dla instytucji krajowych / 143
Patenty lub normy / 148
Projekty i prace badawcze (w tym statutowe) / 148
Prezentacje wyników badań na konferencjach naukowych / 149

Biogramy autorów / 151
Wykaz rycin / 163

Informacje o bezpieczeństwie produktu Informacje o producencie