Zabudowa usługowo-mieszkaniowa. Zasady, uwarunkowania i formy kształtowania

Zabudowa usługowo-mieszkaniowa. Zasady, uwarunkowania i formy kształtowania

Zabudowa usługowo-mieszkaniowa należy do najb

ardziej złożonych i jednocześnie najpowszechniej stosowanych typów współczesnej struktury miejskiej. Łączy w jednym organizmie zróżnicowane funkcje – mieszkaniowe, handlowe, biurowe, społeczne i rekreacyjne – o odmiennych wymaganiach przestrzennych, technicznych i prawnych. Niniejsza monografia stanowi próbę całościowego, usystematyzowanego ujęcia tego zagadnienia, sytuując je w szerszym kontekście historycznym, urbanistycznym oraz konstrukcyjnym i instalacyjnym.

Trzon publikacji wyrasta z wieloletnich doświadczeń projektowych i badawczych architekta Leszka Konarzewskiego-Plewy, autora licznych realizacji usługowo-mieszkaniowych we Wrocławiu oraz twórcy rozwijanego przez dekady na Wydziale Architektury Politechniki Wrocławskiej kursu projektowego „Zabudowa usługowo-mieszkaniowa w mieście”. Analizy także autorskich realizacji pozwalają ukazać funkcjonowanie budynków usługowo-mieszkaniowych w długiej perspektywie użytkowania i przekształceń. Opracowanie obejmuje pełne spektrum zagadnień: od definicji i genezy zabudowy mieszanej (mixed-use development, multi-use architecture), przez analizę kwartału jako podstawowej jednostki struktury miejskiej oraz relacji ulicy i wnętrza blokowego, po modele organizacji funkcji w budynku, zasady segregacji pionowej i poziomej, wymagania bezpieczeństwa pożarowego i użytkowego, infrastrukturę techniczną oraz systemy nośne. Dwanaście rozdziałów tworzy spójny układ dydaktyczny wsparty schematami, przykładami zrealizowanych obiektów oraz skorowidzem realizacji umożliwiającym analizy porównawcze.

Książka adresowana jest przede wszystkim do studentek i studentów architektury oraz młodych architektek i architektów, ale może stanowić także użyteczne narzędzie dla projektantów poszukujących uporządkowanego, opartego na przykładach kompendium zasad kształtowania budynków wielofunkcyjnych w warunkach współczesnego miasta.

Spis treści

Wstęp 13

1. Definicje i podstawowe pojęcia związane z tematyką zabudowy usługowo-mieszkaniowej 21
1.1. Definicja zabudowy usługowo-mieszkaniowej 21
1.2. Segregacja funkcji 21
1.3. Funkcja mieszkaniowa: indywidualna i zbiorowa 23
1.4. Istota i charakter zabudowy śródmiejskiej 24
1.5. Zabudowa wielofunkcyjna i architektura wielozadaniowa 25
1.6. Architektura hybrydowa, adaptacyjna, budownictwo otwarte i megastruktury 28
1.7. Podsumowanie 31

2. Geneza i zarys ewolucji form zabudowy usługowo-mieszkaniowej 35
2.1. Historyczne modele wielofunkcyjnej zabudowy 35
2.2. Przemiany form zabudowy usługowo-mieszkaniowej w XX w. 40
2.3. Współczesne trendy w zabudowie wielofunkcyjnej 43
2.4. Zrównoważony wymiar współczesnej zabudowy wielofunkcyjnej 45

3. Przegląd literatury dotyczącej projektowania zabudowy usługowo-mieszkaniowej 51
3.1. Środowisko mieszkaniowe i funkcja mieszkaniowa 52
3.2. Funkcja usługowa 54
3.3. Literatura dotycząca przemian zabudowy usługowo-mieszkaniowej 56
3.4. Współczesna zabudowa wielofunkcyjna 58
3.5. Literatura specjalistyczna 58
3.5.1. Zrównoważone projektowanie i energetyka budynków 59
3.5.2. Dostępność i projektowanie uniwersalne 60
3.5.3. Detale i konstrukcje 61
3.5.4. Przepisy i normy techniczne 63
3.6. Podsumowanie 65

4. Charakterystyka zabudowy usługowo-mieszkaniowej 69
4.1. Zabudowa usługowo-mieszkaniowa – uwarunkowania historyczne i społeczne 69
4.2. Przekształcanie zabudowy usługowo-mieszkaniowej na przestrzeni lat 70
4.3. Przykłady zabudowy usługowo-mieszkaniowej 70
4.4. Celowość segregacji funkcji w budynku, główne wymogi funkcjonalno-przestrzenne 78
4.5. Podsumowanie 79

5. Kwartał jako podstawowa jednostka przestrzenna zabudowyusługowo-mieszkaniowej 85
5.1. Funkcja ulicy a funkcja wnętrza blokowego, segregacja pozioma 85
5.2. Hierarchizacja ciągów ulicznych i związanych z nią uwarunkowań zabudowy 89
5.3. Intensywność zabudowy, stopień wypełnienia kwartału 91
5.4. Przykłady usługowo-mieszkaniowej zabudowy kwartałowej 92
5.5. Podsumowanie 105

6. Zależności między funkcją usługową a mieszkaniową w budynku 109
6.1. Geneza i celowość segregacji funkcji w budynku usługowo-mieszkaniowym 109
6.2. Charakterystyka zabudowy usługowo-mieszkaniowej i przyjęte kryteria 110
6.3. Typy struktury usługowo-mieszkaniowej, klasyfikacja pod względem dostępności 112
6.4. Przykłady segregacji funkcji w zabudowie usługowo-mieszkaniowej 114
6.5. Podsumowanie 122

7. Usługi w zabudowie wielofunkcyjnej – uwarunkowania przestrzenne 127
7.1. Funkcja usługowa – typy, rodzaje, wymogi przestrzenne, stopień uciążliwości 127
7.2. Obowiązujące przepisy prawa, wymogi przestrzenne 128
7.3. Dostępność i rozmieszczenie pomieszczeń 129
7.4. Analiza i podział funkcji usługowej 129
7.4.1. Funkcja handlowa 130
7.4.2. Funkcja biurowa 130
7.4.3. Funkcja gastronomiczna 131
7.4.4. Funkcje medyczne i rehabilitacyjne 132
7.4.5. Usługi społeczne i edukacyjne 132
7.5. Dostawy towarów i innych materiałów niezbędnych dla działalności usługowej 132
7.6. Przykłady rozplanowania usług w strukturze budynku wielofunkcyjnego, usługowo-mieszkalnego 134
7.7. Obowiązujące przepisy prawa i wymogi przestrzenne 143
7.8. Funkcje towarzyszące – garaże 146
7.9. Struktura konstrukcyjna dla funkcji usługowej 147
7.10. Podsumowanie i wnioski dotyczące lokalizowania i organizacji usług w budynkach wielofunkcyjnych 148

8. Funkcja mieszkaniowa – uwarunkowania funkcjonalno-przestrzenne 153
8.1. Typy zabudowy i ich charakterystyka 153
8.2. Dobór struktury i układu kondygnacji mieszkaniowych w zależności od uwarunkowań zewnętrznych 157
8.3. Stosowane rozwiązania mieszkań i powiązanie ich ze strukturą zabudowy 157
8.4. Przykłady zespołów i sekcji mieszkaniowych 159
8.4.1. Przykłady struktury usługowo-mieszkaniowej 162
8.5. Struktura konstrukcyjna budynku w części mieszkaniowej 169
8.6. Obowiązujące przepisy prawa i wymogi przestrzenne 169
8.7. Podsumowanie i wnioski dotyczące doboru struktury strefy mieszkalnej w budynkach wielofunkcyjnych 171

9. Bezpieczeństwo w budynku usługowo-mieszkalnym – wybrane zagadnienia 175
9.1. Wymogi w zakresie bezpieczeństwa pożarowego 175
9.2. Wymogi w zakresie bezpieczeństwa użytkowania 183
9.3. Podsumowanie 184

10. Infrastruktura techniczna w budynku usługowo-mieszkalnym 187
10.1. Instalacje w obiekcie 187
10.2. Instalacja kanalizacji sanitarnej 188
10.3. Kanalizacja deszczowa 189
10.4. Instalacja cieplna 189
10.5. Wentylacja dla pomieszczeń w budynku 190
10.5.1. Wentylacja grawitacyjna – wymogi techniczne dla przewodów i kominów 190
10.5.2. Wentylacja grawitacyjna ze wspomaganiem, wentylacja hybrydowa 190
10.5.3. Wentylacja mechaniczna nawiewno-wywiewna z pomieszczeń 191
10.5.4. Klimatyzacja wybranych pomieszczeń 193
10.5.5. Wentylacja oddymiająca 193
10.6. Instalacje elektryczne 194
10.7. Instalacje niskoprądowe (teletechniczne) 194
10.8. Podsumowanie 195

11. Konstrukcja – systemy stosowane w budynkach usługowo-mieszkalnych 199
11.1. Wprowadzenie 199
11.2. Systemy konstrukcyjne stosowane w budynkach wielofunkcyjnych 201
11.2.1. Układy konstrukcyjne ścianowe poprzeczne 201
11.2.2. Układy konstrukcyjne ścianowe podłużne 202
11.2.3. Układy konstrukcyjne szkieletowe – żebrowe 204
11.2.4. Układy konstrukcyjne słupowo-płytowe (bezżebrowe) 206
11.2.5. Układy konstrukcyjne ścianowe mieszane 210
11.2.6. Układy konstrukcyjne mieszane ścianowo-słupowe 212
11.3. Zapewnienie sztywności przestrzennej w budynkach 213
11.4. Zasady dylatowania budynków 215
11.5. Podsumowanie 217

12. Konstrukcja – wybrane rozwiązania materiałowe i przykłady rozwiązywania nietypowych problemów projektowych w praktyce 221
12.1. Rozwiązania techniczne i materiałowe stropów 221
12.1.1. Stropy gęstożebrowe 221
12.1.2. Stropy prefabrykowane płytowe, zwykłe i sprężone 222
12.1.3. Stropy zespolone monolityczno-prefabrykowane 223
12.1.4. Stropy żelbetowe monolityczne 224
12.2. Wykonywanie nadwieszeń wspornikowych 227
12.3. Zmiana kierunku układu pionowych elementów konstrukcyjnych w płaszczyźnie ściany 230
12.4. Przesunięcie traktów w budynku o układzie ścianowym poprzecznym 232
12.5. Przykłady uzyskiwania dużych powierzchni wolnych od podpór w kondygnacji parteru lub kondygnacjach pośrednich w budynkach o konstrukcji szkieletowej 233
12.6. Przykład uzyskiwania dużych powierzchni wolnych od podpór w budynkach o konstrukcji ścianowej 235
12.7. Przykład zwiększenia wysięgu balkonów przez wykorzystanie ścian balustrady 236
12.8. Przykład uniknięcia zdwajania konstrukcji przy dylatacji termicznej 238
12.9. Podsumowanie 239

Podsumowanie i wnioski 241
Streszczenie 243
Summary 247
Bibliografia 249
Literatura 249
Akty prawne 257
Źródła internetowe 258
Wykaz skrótów i akronimów 261
Spis ilustracji 263
Spis fotografii 275
Spis tabel 281
Skorowidz prezentowanych realizacji zabudowy usługowo-mieszkaniowej 283

Informacje o bezpieczeństwie produktu Informacje o producencie